فصلنامه حکمت اسرا

فصلنامه حکمت اسرا

تأویل عرفانی ازمنه مقدس قرآنی ، بررسی موردی: آراء فناری و تلقی او از آموزه "یوم" ابن عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکتری تصوف و عرفان اسلامی دانشکده عرفان دانشگاه ادیان و مذاهب .قم. ایران.
چکیده
  در قرآن کریم مقاطعی از زمان ذکر شده که دارای ویژگی‌های خاصّی هستند. مانند «یوم رب»، «یوم ذی المعارج»، «یوم القیامه» و «لیله القدر». از این زمان‌ها با عنوان کلّی «ایّام الهیه» یاد می‌شود. تفسیر و تأویل این ازمنه از گذشته محل بحث و مناقشه میان مفّسرین، متکلّمین و حکمای الهی بوده است. مسأله محوری این مقاله، فهم دقیق‌تر این ازمنه بر پایه تلقی شارحان مکتب ابن عربی به ویژه فناری از واژه کلیدی "یوم " است. پس پرسش این است که : تاویل عرفانی ازمنه مقدس قرآنی بر اساس تلقی عرفا از یوم و لیل چگونه است؟ بر اساس کلام خود ابن عربی و انعکاس آن در آرای فناری، درمی‌یابیم که: یوم، شامل هر مقطعی از هستی است که در آن ظهور و خفائی صورت پذیرفته باشد؛ لذا ظهورش همان نهار و باطنش لیل است. این پژوهش با رویکردی هستی شناسانه به درک عمیق‌تری از ایام الهیه نائل شده و هر کدام از این مقاطع را به عنوان یومی از ایام الهی تلقی کرده است، نتیجه این که در هر کدام از آن‌ها یا حقیقتی ظاهر و سپس در بطون می‌رود و یا در پنهان بوده و ظاهر می‌شود. تنها تفاوت این ایام درکمیت و طولانی یا کوتاهی نسبی آن‌ها است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Mystical Interpretation of Sacred Times in the Quran: A Case Study—Fanari's Views and His Understanding of Ibn Arabi's Doctrine of "Yawm"(the Day)

نویسنده English

Mahdi Hassan Ahangari
Ph.D. in Islamic Mysticism and Sufism, Faculty of Mysticism, University of Religions and Denominations, Qom - Iran
چکیده English

The Noble Quran mentions certain temporal intervals with distinct characteristics, such as the “Day of the Lord” (Yawm Rabb), the “Day of the Ascending Stairways” (Yawm Dhi al-Ma‘ārij), the “Day of Resurrection” (Yawm al-Qiyāmah), and the “Blessed Night of Decree” (Laylat al-Qadr), collectively referred to as the “Divine Days” (Ayyām Ilāhiyyah). The interpretation and mystical exegesis (ta’wīl) of these sacred times have always been a subject of discussion and contemplation among Quranic commentators (mufassirūn), theologians (mutakallimūn), and divine philosophers (ḥukamāʾ). This paper, which falls within the scope of fundamental research, centers on the concern and core issue of achieving a more precise understanding of these temporal intervals based on the perspective of commentators of the Ibn ʿArabī school—especially Muḥammad ibn Ḥamzah al-Fanārī—regarding the key term “Yawm” (Day). What is understood from Ibn ʿArabī’s own writings and their reflection in al-Fanārī’s views is that “Yawm” encompasses any interval of existence in which a manifestation (ẓuhūr) and a concealment (khafāʾ) occur—manifestation corresponding to “day” (nahār) and concealment to “night” (layl). Through a descriptive-analytical method, this study arrives at a deeper, ontology-based understanding of the Divine Days, considering each of these intervals as a “Yawm” among the Divine Days. In each such “Yawm,” a certain reality either becomes manifest and then returns to concealment, or vice versa; the only difference among these Days lies in their relative length or brevity.

کلیدواژه‌ها English

The Quran؛ Yawm (Day)؛ Fanari (Muhammad ibn Hamzah al-Fanari)؛ Yawm al-Rabb (the Day of the Lord)؛ Yawm Dhi al-Ma&lsquo
ārij (the Day of the Ascending Stairways)؛ Yawm al-Qiyāmah (the Day of Resurrection)؛ Laylat al-Qadr (the Night of Decree)
قرآن کریم. (1374 ش) ترجمه عبدالحمید آیتی، تهران: انتشارات سروش.
ابن عربی‌، محیی الدین. (1400ش)‌. ترجمه عقلة الموستوفز. ترجمه محمد خواجوی‌. تهران‌: انتشارات مولی.
ابن عربی‌، محیی الدین. (1402ش)‌. رساله أیام الشأن. پیش گفتار، ترجمه و شرح عبدالرضا مظاهری. تهران‌: نشر نفحات.
ابن عربی‌، محیی الدین. (بی تا)‌. الفتوحات المکیه (أربع مجلّدات)‌. بیروت‌: دارالصادر.
بحرانی‌، سید هاشم بن سلیمان‌. (1373ش). البرهان فی تفسیر القرآن. قم‌: مرکز چاپ و نشر بنیاد بعثت.
حافظ رجب بُرسی‌، رجب بن محمد. (1422ق). مشارق انوار الیقین. بیروت‌: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
خمینی‌، سید روح الله‌. (1376ش)‌. مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه. تحقیق و تصحیح سید جلال الدین آشتیانی. تهران‌: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
جوادی آملی، عبدالله. (1399) عقلانیت شهود. تدوین و تنظیم: حمید پارسانیا. قم: مرکز نشر اسرا.
طوسی، محمد بن حسن. (1383ش)‌. الغیبه. مقدمه محمدمحسن آقابزرگ تهرانی‌. تحقیق‌ علی احمد ناصح و عبادالله طهرانی. قم‌: بنیاد معارف اسلامی.
 فرات کوفی‌، فرات بن ابراهیم. (1369ش). تفسیر فرات الکوفی. تصحیح محمد کاظم محمودی. تهران‌: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌، سازمان چاپ و انتشارات.
فناری، محمدبن حمزه. (2010م)‌. مصباح الانس بین المعقول و المشهود. تصحیح و تحقیق‌ عاصم ابراهیم الکیالی. بیروت‌: دارالکتب العلمیه.
کلینی‌، محمد بن یعقوب الکافی. (1363ش)‌. الکافی‌. تصحیح علی اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران‌: دارالکتب الاسلامیه.
 مکارم شیرازی، ناصر. (1387ش). مفاتیح نوین. قم‌: انتشارات امام علی بن ابی طالب (ع).
یزدان پناه‌، سید یدالله‌. (1397ش). فروغ معرفت در اسرار خلافت و ولایت شرحی بر رساله مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه امام خمینی (ره)‌. تحقیق و نگارش سعید هلالیان‌. تهران‌: چاپ و نشر عروج‌، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).