فصلنامه حکمت اسرا

فصلنامه حکمت اسرا

بستر سازی طبقه بندی جدید علوم، راهبردی برای تحقق علم دینی مبتنی بر رویکرد عقلانیت وحیانی آیت الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری کلام امامیه دانشگاه تهران، تهران. ایران.
2 دانش آموخته دکتری رشته دانش اجتماعی مسلمین، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام. قم. ایران.
چکیده
مختصات علمی و تمدنی ایران اسلامی در عصر حاضر شباهت‌های بنیادینی با دوران نهضت ترجمه و عصر شکل‌گیری ایران شیعی دارد. در آن مقاطع تاریخی، حکمت اسلامی با اتخاذ مواجهه‌ای راهبردی، بسترساز تحول علوم ترجمه‌ای و تحقق تمدن اسلامی گردید. تداوم این مسیر نیازمند ظهور عالمانی با تفکر راهبردی است که با ایفای نقش «معلم مجدِد» همچون فارابی و میرداماد، نهاد علم را در راستای اهداف تمدنی سامان‌دهی کنند. آیت‌الله جوادی آملی، در قامت یک حکیم متأله، با تکیه بر میراث گران‌سنگ حکمت اسلامی و با نگاهی ژرف به مقتضیات حکمت نظری و عملی، افق‌های تازه‌ای را برای تحقق علم دینی گشوده‌اند. این راهبردهای بنیادین که شرایط لازم را برای تحول الهی در علوم فراهم می‌کنند، بر محورهای زیر استوارند:
1.هضم و تعالی فلسفه‌های مضاف از طریق توسع بخشیدن به قلمرو دین و پیوند دادن تمام ابعاد هستی به «فعل الهی»؛ ۲. تهذیب علوم طبیعی با ارائه‌ی تقریری نو از مناط تمایز علم و غیرعلم بر پایه فلسفه الهی؛ ۳. نفی امکان تعارض علم و دین از طریق ممتنع دانستن تقابل عقل و نقل و تعیین جایگاه هماهنگ آن‌ها در هندسه معرفت دینی؛ ۴. جذب و استفاده حداکثری از علوم با تفکیک میان مقام عمل و پژوهش از مقام نظر و اعتقاد محقق؛ ۵. هویت‌بخشی دینی به علوم فنی از طریق تبیین معیار حجیت در حکمت عملی.
 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Preparing the groundwork for the reform of the classification knowledge, a strategy for the realization of religious knowledge Based on the Revealed Rationality approach of Ayatollah Javadi Amoli

نویسندگان English

Ahmad Sadeqi 1
Sayyid Hussamuddin Hussayni 2
1 . Ph.D. in Imami Theology, University of Tehran. Iran.
2 Ph.D. in Social Knowledge of Muslims, Baqir al-Ulum University . Qom. Iran
چکیده English

In the contemporary era, the scientific and civilizational coordinates of the Islamic Revolution bear fundamental similarities to the Translation Movement and the formative era of Shi'ite Iran. During those periods, Islamic Wisdom, through a strategic encounter, paved the way for the Islamic transformation of translated knowledge and the realization of Islamic civilization. Consequently, continuing this path necessitates the emergence of scholars possessing strategic thinking who, by enacting "Renewed Instruction" akin to Al-Farabi and Mirdamad, organize the institution of knowledge towards civilizational goals.

Ayatollah Javadi Amoli, as a Divine Philosopher, relying on the heritage of Islamic Wisdom and viewing the requirements of Theoretical and Practical Wisdom, has opened new horizons for realizing Religious Knowledge. These fundamental strategies, facilitating a divine transformation in knowledge, include:

1. Assimilating and elevating Genitive Philosophies by expanding the scope of religion and linking all dimensions of existence to "Divine Action".

2. Refining natural knowledge via a new exposition of the demarcation criterion between knowledge and non-knowledge based on Divine Philosophy.

3. Negating knowledge-religion conflict by deeming the opposition of Reason and Revelation impossible, and determining their harmonious status in the geometry of religious knowledge.

4. Maximally utilizing knowledge by distinguishing the context of practice and research from the researcher's theory and belief.

5. Re-reading the religious identity of the technical realm of knowledge by distinguishing value judgments in Theoretical and Practical Wisdom and grounding the function of knowledge on the criterion of "Hujjiyyah" (Religious Authority)

کلیدواژه‌ها English

Revealed Rationality
Religious Knowledge
Javadi Amoli
Classification of Knowledge
Strategic Approach
ابن حزم اندلسی، علی بن احمد (1369ش). مراتب العلوم، تحقیق: احسان عباس، ترجمه محمدعلی خاکساری. مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی.
ابن ندیم. (1387ش). الفهرست. تصحیح: رضا تجدد، تهران: اساطیر، با همکاری مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن­ها.
باقری، خسرو. (1387). هویت علم دینی: نگاهی معرفت‌شناختی به نسبت دین با علوم انسانی. تهران: طبع و نشر. چاپ دوم
جابربن حیان. (بی­تا). رسایل جابر بن حیان. مصحح: احمد فرید المزیدی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
جوادی آملی، عبدالله. (1386). سرچشمه اندیشه. قم: مرکز نشر اسراء. چاپ دوم.
جوادی آملی، عبدالله. (1387). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: مرکز نشر اسراء. چاپ سوم.
جوادی آملی، عبدالله.  (1388).تبیین برخی از مطالب منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. فصلنامه اسراء. پژوهشگاه علوم وحیانی معارج، سال اول، شماره دوم، صص 17 ـ 40.
جوادی آملی، عبدالله.  (1391). انتظار بشر از دین. قم: مرکز نشر اسراء. چاپ هشتم.
جوادی آملی، عبدالله.  (1392). شریعت در آینه معرفت. قم: مرکز نشر اسراء. چاپ هفتم.
جوادی آملی، عبدالله. (1394). اسلام و محیط‌زیست. قم: مرکز نشر اسراء. چاپ هشتم.
جوادی آملی، عبدالله. (1396). دین‌شناسی . قم: مرکز نشر اسراء. چاپ نهم.
جوادی آملی، عبدالله. (1401). علم دینی . تحقیق و تنظیم: حمید پارسانیا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
حسین ‌طلایی، پرویز؛ نجفیان ‌رضوی، لیلا. (1390). علل گرایش به ترجمه کتاب‌های تاریخی در عصر قاجار (با نگاهی به جریان‌های عمده ترجمه در ایران). پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال یازدهم، صص 1 ـ 14.
خسروپناه، عبدالحسین و بابایی، قاسم. چیستی و گستره علم دینی از نظرگاه آیت‌الله جوادی آملی، فصلنامه اسراء. پژوهشگاه علوم وحیانی معارج، سال سوم، شماره دوم، صص 48 ـ 27.
خوارزمی، ابوعبدالله. (1368ش). مفاتیح العلوم. ترجمه حسین خدیوجم. تهران: علمی فرهنگی.
شاه‌آبادی، محمدمهدی؛ پورعزت، علی‌اصغر. (1395). کاربست رویکرد میان‌رشته‌ای در مسئله تحول در علوم انسانی: بازخوانی تاریخی نهضت ترجمه در تمدن اسلامی درزمینه خط‌مشی‌گذاری عمومی. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره هشتم، شماره 3، صص: 1 ـ 37.
شمس‌الدین آملی، محمد بن محمود. (1379ش). نفائیس الفنون فی عرائس العیون. تصحیح: ابوالحسن شعرانی، تهران: انتشارات اسلامیه.
صدرالمتألهین، محمدشیرازی. (چاپ سنگی). شرح الهدایه الاثیریه.
غزالی، ابوحامد. (1351ش). احیاءالعلوم الدین. ترجمه: مؤالدین محمد خوارزمی، تصحیح: حسین خدیوجم. تهران: علمی و فرهنگی.
فخر رازی. (1382ش). جامع‌العلوم. تصحیح علی آل داوود. تهران: بنیاد موقوفات دکتر افشار یزدی.
کیان‌فر، جمشید. (1384). نهضت ترجمه و دارالفنون. پیک نور، سال سوم، صص 83 ـ 92.
میرداماد، محمدباقربن محمود. (1367ش). کتاب القبسات. به اهتمام مهدی محقق. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نصر، سیدحسین. (1390). چرا فارابی را معلم ثانی خوانده‌اند؟. برگرفته از کتاب فارابی شناسی (گزیده مقالات). به اهتمام میثم کرمی. تهران: حکمت. چاپ اول.
نورانی­نژاد، حمیده؛ کریمی زنجانی اصل، محمد. (1383). مقدمه کتاب الرسالة الشرفیة فی تقاسیم العلوم الیقینیة(متنی فارسی از سده هفتم هجری). تألیف ابوعلی حسن سلماسی.