فصلنامه حکمت اسرا

فصلنامه حکمت اسرا

تبیین نحوه تاثیر دعا در نظام هستی (بر اساس مبانی فلسفه مشا ء، اشراق و حکمت متعالیه)

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد
3 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
«دعا» عبادتی است که خداوند بارها در قرآن کریم به انجام آن امر نموده و استجابت و تاثیر را در ازای آن وعده داده است. پرسش این است که در صورت استجابت، نحوه تاثیر دعا بر اساس مبانی فلسفی چگونه می‌باشد؟ در پژوهش حاضر، با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر آموزه توحید افعالی به این پرسش‌ پاسخ داده خواهد شد و مبانی سه مکتب اصلی فلسفه اسلامی (مشاء، اشراق، حکمت متعالیه) در این باب، مورد تبیین و تحلیل قرار خواهد گرفت. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که فلاسفه مسلمان بر تاثیر دعا به عنوان یکی از اسباب تکوینی و حقیقی نظام هستی تصریح دارند، و با وجود اینکه در نحوه سببیت دعا میان سه مکتب یاد شده تفاوت مبنایی وجود دارد، اما در عین حال با ارزیابی و مقایسه این سه مبنا، این نتیجه به دست می‌آید که نفس در پی دعا آماده پذیرش فیض حق متعال می‌شود تا خداوند که موثر حقیقی و مسبب حقیقی است، خواسته داعی را برآورده نماید؛ از این رو تاثیر و سببیت دعا بر اساس جهان‌بینی هر سه مکتب فلسفه اسلامی در نهایت به خداوند متعال ختم می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explanation of the way prayer affects on the System of being (Based on the Principles of Peripatetic philosophy, Illuminationist philosophy and Transcendent theosophy)

نویسندگان English

Faezeh Farzaneh 1
Vahideh Fakhar Noghani 2
Amir Rastin Toroghi 3
1 Graduated master degree in Islamic philosophy and wisdom, Ferdowsi University of Mashhad
2 Associate Professor Faculty of Theology Ferdowsi University Of Mashhad
3 Assistant Professor of Islamic Philosophy and Theology, Ferdowsi University, Mashhad,
چکیده English

prayer is a form of worship that God has commanded multiple times in the Holy Quran, promising response and impact in return. The question is, how is the effect of prayer based on philosophical foundations? In the present study, this question will be answered with a descriptive-analytical method and based on the doctrine of Divine Unity in Actions (Tawhid Af'ali), and the Principles of the three main schools of Islamic philosophy (Peripatetic philosophy, Illuminationist philosophy, Transcendent theosophy) will be explained and analyzed. The findings of the study indicate that Muslim philosophers emphasize the effect of prayer as one of the true causes of the system of existence, and although there is a difference in the how of the causality of prayer among the three mentioned schools, at the same time, by evaluating and comparing these three bases, the conclusion is reached that The soul, as a result of prayer, becomes prepared to receive the grace of the divine, so that God, who is the real cause, acceptance the request of the person praying. Therefore, the impact and causality of prayer, based on the worldview of all three schools of Islamic philosophy, ultimately lead to the god.

کلیدواژه‌ها English

Prayer
acceptance
Tawhid in agency
Peripatetic philosophy
Illuminationist philosophy
Transcendent theosophy
  1. قرآن کریم.
  2. صحیفه سجادیه.
  3. ابن سینا، حسین بن عبدالله. (1381). الاشارات و التنبیهات. تحقیق مجتبی زارعی. قم: بوستان کتاب.
  4. ابن سینا، حسین بن عبدالله. (1404ق). التعلیقات. محقق: عبدالرحمن بدوی. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  5. جوادی آملی، عبدالله. (1388). تسنیم. قم: مرکز نشر اسراء.
  6. جوادی آملی، عبدالله. (1385). سروش هدایت. تنطیم سیدمحمود صادقی. قم: مرکز نشر اسراء.
  7. حسن زاده آملی، حسن. (1371). نور علی نور در ذکر و ذاکر و مذکور. قم: تشیع.
  8. حلی، ابن فهد احمد بن محمد. (1407ق). عدة الداعی و نجاح الساعی‌. بیروت: دار الکتاب العربی.
  9. حلی، حسن بن یوسف. (1372). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: منشورات شکوری.
  10. خمینی، سید روح الله. (1381). تقریرات فلسفه امام خمینی قدس سره. مقرر: عبد الغنی موسوی اردبیلی. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  11. دیلمی، حسن بن محمد. (1375). إرشاد القلوب المنجی من عمل به من ألیم العقاب. تحقیق: سید هاشم میلانی. تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر.
  12. سبزواری، هادی بن مهدی. (1369). شرح المنظومه. تصحیح و تعلیق حسن حسن زاده آملی. تهران: نشر ناب.
  13. سهروردی، شهاب الدین یحیی بن حبش. (1411ق). ثلاث رسائل (رساله هیاکل النور). محقق: احمد تویسرکانی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
  14. سهروردی، شهاب الدین یحیی بن حبش. (1372). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح نجفقلی حبیبی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  15. طباطبایی، سید محمدحسین. (1416ق). نهایة الحکمه. قم: موسسه النشر الاسلامی.
  16. ملاصدرا / صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم‌. (1368). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. قم: مکتبه المصطفوی.
  17. ملاصدرا / صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم‌. (بی‌تا). الرسائل. قم: مکتبه المصطفوی.
  18. ملاصدرا، صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم‌، (1360). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تصحیح سید جلال الدین آشتیانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.