فصلنامه حکمت اسرا

فصلنامه حکمت اسرا

«مقایسه ماهیت فلسفه و رویکرد تطبیقی آن از منظر علامه طباطبایی، دکتر حائری یزدی و دکتر فلاطوری»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شهید مطهری، تهران. ایران.
چکیده
مسئله اصلی این پژوهش، مقایسه ماهیت فلسفه و رویکرد تطبیقی آن با تاکید بر آراء علامه طباطبایی، دکتر حائری یزدی و دکتر فلاطوری است که با روشی مقایسه‌ای، ضمن پردازش اولیه در توصیف دیدگاه سه اندیشمند و جستجوی تمایزات و تشابهات، به پردازش ثانویه و تبیین آنها در فلسفه تطبیقی توجه نموده است. وجه پیشاتطبیق در انتخاب اطراف سه‌گانه تطبیق، آن است که سه اندیشمند در عین اعتقاد به اصالت تراث حکمی سنتی، به گشودن پنجره به سوی دیگری فلسفی و معاصرت آن میراث اندیشیده‌ و البته در مواردی متمایزند که بررسی آنها می‌تواند رهگشای فلسفه تطبیقی در ایران باشد. یافته‌ها حاکی از آن است که آنها در ارائه خوانشی نوین و احترام و ارتباط با دیگری‌های فکری به شکل گفتگوی فلسفی و طرح فلسفه پویا و جامع، مشترکند اما در نوع ارتباط با فلسفه غرب، دغدغه دینی یا فلسفی و تلقی از ماهیت علم بایکدیگر متمایز بوده تا آنجا که برخی فیلسوف تطبیقی با رویکرد فرافرهنگی و برخی مانند استاد فلاطوری بیشتر گرایشات میان‌فرهنگی دارند. استقبال معرفتی از دیگری‌های فلسفی و ارزیابی عقلانی در مقایسه، اخذ رویکرد پویا و روش اجتهادی، حفظ بی‌طرفی روشی و عدم قداست‌بخشی به فیلسوفان و مکاتب سنت خودی و پرهیز از شخصیت‌پرستی، نکات مهم آراء این اندشمندان در تداوم و تکامل فلسفه تطبیقی معاصر است. البته گسترش دامنه شکار مسائل و توجه به موضوعات نوین انضمامی، توسعه طرفین مقایسه در افکار فلسفی غرب و شرق دور، حفظ تواضع معرفتی و پرهیز از تمایزطلبی صرف، از نکات ترمیمی مهم در فلسفه تطبیقی کنونی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Comparison of the nature of philosophy and its comparative approach from the perspective of Allameh Tabatabai, Dr. Haeri Yazdi and Dr. Flatouri"

نویسنده English

Muhammad Hasan yaghoubian
Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Mothari university,Tehran, Iran.
چکیده English

The main issue is to compare the nature of philosophy and its comparative approach with emphasis on the opinions of Allameh Tabatabaei, Dr. Haeri Yazdi and Dr.Falaturi, which with a comparative method, while primary processing in describing for distinctions and similarities, has paid attention to their secondary processing and explanation in comparative philosophy.The precomparative aspect is that the three thinkers, believing in the authenticity of the traditional ruling heritage and the contemporaneity of that heritage, and they are different in some cases The findings indicate that they are common in presenting a new reading and respecting and communicating with other intellectuals in the form of a philosophical dialogue and a dynamic and comprehensive philosophy plan, but they differ in the type of connection with Western philosophy, religious or philosophical concern, and the perception of the nature of science, to the extent that some are comparative philosophers with a transcultural approach, and some, have more intercultural tendencies. Epistemological acceptance of philosophical others and rational evaluation in comparison, taking a dynamic approach and ijtihad method, maintaining methodological impartiality and not sanctifying the philosophers and schools of the insider tradition are the important points of the opinions of these thinkers in the continuation and evolution of contemporary comparative philosophy.expanding the scope of problem hunting and paying attention to concrete new issues, developing the sides of comparison, maintaining epistemological humility and avoiding mere discrimination are important points of restoration in current comparative philosophy.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Philosophy
comparative philosophy
Intercultural philosophy
Contemporary Iran
Allameh Tabatabaei
Dr. Mehdi Haeri Yazdi
Dr. Abdul Javad Falaturi
  1. اسلامی اردکانی، سید حسن(1400)، «مناقشه فلاطوری و طباطبایی؛ دو نگاه به اخلاق علم»، مجله اخلاق‎پژوهی، سال4، ش3، ص 5-21.
  2. جندقیان و یعقوبیان، محمد مهدی و محمد حسن(1402)، جستارهائی در کلام و الهیات تطبیقی، قم: فروغ فردا.
  3. حائری یزدی، مهدی(1384)، کاوشهای عقل نظری، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، چ4.
  4. ــــــــــــــــــ (1384ب)، جستارهای فلسفی، به اهتمام عبدالله نصری، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
  5. ــــــــــــــــــ (1385)، هرم هستی؛ تحلیلی از مبادی هستیشناسی تطبیقی، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، چ4.
  6. خسروپناه، عبدالحسین(1387)، فلسفه اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  7. شایگان، داریوش(1394)، هانری کربن؛آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی، تهران: نشر فروزان روز، چ7.
  8. رشاد، علی اکبر(1378)، «گفتمان فلسفی نوصدرائی»، مجله قبسات، ش 10و 11، صص63-52.
  9. رفیعی‎پور، سید عباس(1383)، فلاطوری، قم: انتشارات دلیل ما.
  10. طباطبائی، محمد حسین(1359)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  11. ـــــــــــــــــــــ (1417ق)، نهایه الحکمه، تصحیح و تعلیق عباسعلی زارعی، قم: موسسه النشر الاسلامی.
  12. ـــــــــــــــــــــ (1371)، مجموعه مقالات و پرسشها و پاسخها، به کوشش سید هادی خسروشاهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  13. ـــــــــــــــــــــ (1387)، برهان، ترجمه و تصحیح مهدی قوام صفری، قم: بوستان کتاب.
  14. ـــــــــــــــــــــ (بیتا)، شیعه؛مجموعه مذاکرات با هانری کربن، قم: انتشارات رسالت.
  15. فلاطوری، عبدالجواد(1394)، دگرگونی بنیادی فلسفه یونان در برخورد با شیوه اندیشه اسلامی، ترجمه محمد باقر تلغری زاده، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه در ایران.
  16. فنائی اشکوری، محمد(1395)، درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی، تهران: سمت.
  17. ملکیان، مصطفی(1385)، مشتاقی و مهجوری، تهران: نگاه معاصر.
  18. مصلح، علی اصغر(1397)، با دیگری، پژوهشی در تفکر میانفرهنگی و آئین گفتگو، تهران: انتشارات علمی.
  19. ـــــــــــــــ (1392)، ادراکات اعتباری علامه طباطبایی و فلسفه فرهنگ، تهران: روزگار نو.
  20. مطهری، مرتضی(1354)، سیری در نهج البلاغه، قم: صدرا، چ16.
  21. نصری، عبدالله(1393)، در جستجوی حکمت؛ سیری در زندگی، آثار و اندیشههای فلسفی مهدی حائری یزدی، تهران: انتشارات نیلوفر.
  22. یعقوبیان، محمدحسن(1401)، فلسفه تطبیقی و میانفرهنگی؛چالشها و کاوشها، تهران: نقد فرهنگ.
  23. یعقوبیان و حیدری و کلباسی اشتری، محمد حسن و احمدعلی و حسین(1401)، بازخوانی حکمت تطبیقی از دیدگاه هانری کربن و جایگاه آن در ایران معاصر، مجله معرفت فلسفی، سال بیستم، ش2، ص129-145.
  24. یوسفی، حمیدرضا (1396)، مبانی و ساختار فلسفه میانفرهنگی، ترجمه صدیقه خوانساری، تهران: پگاه روزگار نو.
  25. Moeller, Hans - Georg (2022), Before and after comparative philosophy, Asian studies, pp 224-201.