فصلنامه حکمت اسرا

فصلنامه حکمت اسرا

نسبت عقل و وحی در احکام عملی دین از نگاه آیت‌الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری فلسفه اسلامی، دانشگاه باقر العلوم علیه السلام. قم. ایران.
2 دانشجوی دکتری فلسفه موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران. ایران.
چکیده
احکام عملی، در اکثر گزاره‌ها با بایدها و نبایدها تلازم دارند. همچنین مفاهیم دلالت کننده بر افعال ارادی انسان، از وجود مصداق خارجی آنها حکایت نمی‌کنند. بنابراین، احکام افعال ارادی انسان، اعتباری دانسته می‌شوند. بر این اساس،‌ چنین می‌نماید که این احکام، از میل و خواست انسانها پیروی می‌کنند و از حقیقت و واقعیت خالی هستند. به نظر آیت الله جوادی آملی، این خصوصیات تنها در احکام عملی صادر شده توسط عامه انسانها جریان دارند. در حالی که احکام عملی می‌توانند دارای واقعیت و پشتوانه و آثار واقعی باشند و از روش برهانی و عقل حقیقت یاب می‌توان برای شناخت این اعمال بهره برد. در این صورت، وجود مفاهیم اعتباری یا مصادیق اعتباری در این احکام، مانعی از کشف آنها توسط عقل برهانی نیست. از سوی دیگر، احکام عملی در دین وحیانی بر اساس حقیقت وجود انسان صادر می‌شوند و تکامل و سعادت حقیقت انسان را در پی دارند. پس از دیدگاه علامه جوادی آملی با روش عقلی برهانی می‌توان به همان گزاره‌هایی رسید که در دین بیان شده‌اند و میان احکام دین وحیانی و احکام عقل برهانی در زمینه اعمال ارادی، تطابق و هماهنگی وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Relationship between Reason and Revelation in the Practical Commandments of Religion from the Perspective of Ayatollah Javadi Amoli

نویسندگان English

Hosameddin Sharifi 1
Hadi Yassaqi 2
1 PhD student in Philosophy, Bagher al-Uloom University, Qom. Iran.
2 PhD student in Philosophy, Iranian Research Institute of Hikmat and Philosophy, Tehran. Iran.
چکیده English

Practical rules, in most propositions, are associated with musts and mustn'ts (and are related to what should and should not be). Also, concepts denoting human voluntary actions do not indicate the existence of their external instances. Therefore, the judgments of human volitional actions are considered be hypothetical and Unreal. Accordingly, it seems that these rulings follow the desires and wishes of humans and are devoid of truth and reality. According to Ayatollah Javadi Amoli, these characteristics only apply to practical rulings issued by ordinary people. While practical rulings can have reality and support with real and can have real effects. Then the method of proof and truth-seeking reason and rational demonstrative can be used to understand these actions. In this case, the existence of unreal and hypothetical concepts or unreal and hypothetical instances in these rulings does not prevent their discovery by demonstrative reason and demonstrative mind. On the other hand, the practical rulings of religion are issued based on the trute and reality of human existence and lead to human development and true happiness. Therefore, with the method of demonstrative reason, one can arrive at the same propositions and can reach the same issues that are expressed in religion, and there is correspondence and harmony between the rules of religion and the rules of demonstrative reason in the field of voluntary actions.

کلیدواژه‌ها English

Demonstrative reason or mind
theoretical reason or mind
practical rules of reason
practical rules of religion
  1. جوادی آملی، عبدالله (1375)، فلسفه حقوق بشر، قم: مرکز نشر اسراء.
  2. ________________ (1381)، صورت و سیرت انسان در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء.
  3. ________________ (1384الف)، فطرت در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء.
  4. ________________ (1386الف)، رحیق مختوم، ج1 و ج2 قم: مرکز نشر اسراء.
  5. ________________ (1386ب)، سرچشمه اندیشه، 5ج، قم: مرکز نشر اسراء.
  6. ________________ (1387الف)، دین شناسی، قم: مرکز نشر اسراء.
  7. ________________ (1387ب)، مبادی اخلاق در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء.
  8. ________________ (1387ج)، نسبت دین و دنیا، قم: مرکز نشر اسراء.
  9. ________________ (1389الف)، تسنیم ، ج10 و 13و 1، قم: مرکز نشر اسراء.
  10. ________________ (1389ب)، حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه، قم: مرکز نشر اسراء.
  11. ________________ (1389ج)، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم: مرکز نشر اسراء.
  12. ________________ (1384ب)، چیستی فلسفه اسلامی، قبسات، سال دهم، بهار.
  13. ________________ (1390)، تفسیر انسان به انسان.
  14. شریفی، حسام‌الدین (1397)، رابطه اعتباریات و تکوین از نظر آیت الله جوادی آملی، حکمت اسراء، سال هشتم، پاییز و زمستان، شماره 28.
  15. _____________ (1399) شواهدی بر برهانی بودن حکمت عملی از نظر فارابی و ابن سینا، هستی و شناخت، سال هفتم، پاییز و زمستان، شماره 14.
  16. ____________ (1402) بررسی یکسانی انگاره ادراکات اعتباری علامه طباطبایی و علوم غیریقینی در آثار فارابی، حکمت اسلامی، سال دهم، شماره چهارم.
  17. ____________ (1402) بررسی پیشینه اعتباریات عملی علامه طباطبایی در آثار ابن سینا، مطالعات حکمت عملی، بهار و تابستان، شماره 1.