فصلنامه حکمت اسرا

فصلنامه حکمت اسرا

معاد جسمانی از نظر آقا علی مدرس زنوزی و آیت الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه پیام نور ایران، تهران
چکیده
اعتقاد به معاد از اصول دین اسلام و جسمانیت آن از مسلمات دین است. بحث از معاد جسمانی، در حقیقت بحث از جسمیت یافتن عقاید و اعمال انسان در قیامت است. این مسئله از زمان پیدایش و نزول اسلام مطرح بوده است و علاوه بر قرآن کریم، بزرگان دین از پیامبر(ص) گرفته تا امامان، عالمان دینی و حتی برخی از فیلسوفان اسلامی در این خصوص تأکید کرده اند. در بین حکمای اسلامی، حکیم مدرس زنوزی و آیت الله جوادی آملی باتوجه به اینکه اصل معاد جسمانی را بر اساس قرآن و روایات و نیز اصول حکمت متعالیه می پذیرند اما دیدگاه مختصّ به خود را در این مسئله دارند. حکیم زنوزی معتقد است که بدن هر انسانی بعد از مرگ به سوی نفس خویش راجع است و در معاد بدن به نفس خواهد رسید و به همراه او باقی خواهد ماند، اما استاد جوادی آملی معتقد است اعمال انسان در مراتب بالاتر هستی باطنی دارند که به همراه نفس و با تناسب با آن عالم باقی می ماند و نه آنکه بدن به سوی نفس رجوع کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Physical resurrection according to Mr. Ali Modares Zenozi and Ayatollah Abdullah Javadi Amoli

نویسنده English

mohamad ebrahim nataj
(payame noor assistant professor)
چکیده English

Belief in the resurrection is one of the principles of Islam and its physicality is one of the religious principles. The discussion of the physical resurrection is actually the discussion of the physicality of human thoughts and actions in the resurrection. This issue has been discussed since the beginning and descent of Islam, and in addition to the Holy Quran, religious leaders from the Prophet (PBUH) to imams, religious scholars and even some Islamic philosophers have emphasized on this issue. Among the Islamic scholars, Hakim Modares Zanouzi and Ayatollah Javadi Amoli, considering that they accept the principle of physical resurrection based on the Qur'an and hadiths, as well as the principles of transcendental wisdom, but they have their own unique point of view on this issue.Hakim Zanouzi believes that the body of every human after death is related to his soul and in the resurrection the body will reach the soul and will remain with him, but Professor Javadi Amoli believes that human actions have an inner existence in the higher levels that are with him. The soul remains in harmony with that world, and the body does not turn to the soul

کلیدواژه‌ها English

Physical resurrection
soul
actions
body
embodiment of actions
Madras Zenozi
Javadi Amoli
  1. ابراهیمی دینانی، غلامحسین(1381)، معاد از دیدگاه حکیم مدرس زنوزسی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات حکمت.
  2. ابن بابویه، محمد بن علی(1376ش)، امالی آل صدوق، تهران: انتشارات کتابچی.
  3. استادی، رضا(1415ق)، الرسائل الاربعه عشره، رساله فی اثبات المعاد الجسمانی، قم: انتشارات جامعه مدرسین.
  4. اصفهانی، محمد حیسن(1423ق)، رساله فی اثبات معاد جسمانی، تصحیح: رضا استادی، چاپ شده در ضمن الرساله الربعه العشره، چاپ دوم، قم: موسسه نشر اسلامی.
  5. اکبریان، رضا، معاد جسمانی از نظر آقا علی مدرس زنوزی و علامه طباطبایی،زمستان، نشریه آموزه‎های فلسفه اسلامی، شماره 9، زمستان 1389ش.
  6. امین اصفهانی، بانو نصرت(1361ش)، مخزن العرفان فی تفسیر القرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.
  7. آشتیانی، سید جلال الدین(1384ش)، شرح بر زاد المسافر ملاصدرا، چاپ دوم، تهران: انتشارات امیر کبیر.
  8. ــــــــــــــــــــــــ (1389)، شرح زاد المسافر ملاصدرا(معاد جسمانی)، چاپ اول، تهران: انتشارات امیر کبیر.
  9. جندی، مؤید الدین محمود (1381)، شرح فصوص الحکم، تصحیح جلال الدین آشتیانی، موسسه بوستان کتاب: قم .
  10. جوادی آملی، عبدالله(1384)، تفسیر موضوعی قرآن، ج15، تحقیق غلامعلی امین دین، قم: مرکز نشر اسراء.
  11. ــــــــــــــــــ (1386)، تفسیر قرآن، توحید در قرآن، تنظیم حیدر علی ایوبی، قم: مرکز نشر اسراء.
  12. ــــــــــــــــــ (1387 الف)، تفسیر موضوعی قرآن، ج5، تحقیق: علی زمانی قمشه ای، قم: مرکز نشر اسراء.
  13. ــــــــــــــــــ (1387) الف، تفسیر موضوعی قرآن، ج 5، قم: مرکز نشر اسراء.
  14. ــــــــــــــــــ (1388)، تفسیر موضوعی قرآن، ج 8، تحقیق حسن واعظی محمدی، قم: مرکز نشر اسراء.
  15. ــــــــــــــــــ (1388ج)، ادب فنای ومقربان، تحقیق: محمد صفایی، قم : مرکز نشر اسراء.
  16. ــــــــــــــــــ (1389)، تفسیر انسان به انسان، چاپ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء.
  17. ــــــــــــــــــ (1389)، تفسیر تسنیم، جلد 6، تحقیق: حسن واعظی محمدی، قم: مرکز نشر اسراء.
  18. ــــــــــــــــــ (1389)، رحیق مختوم، جلد 13، شرح بر حکمت متعالیه، قم: مرکز نشر اسراء
  19. ــــــــــــــــــ (1395)، تفسیر موضوعی قرآن، ج 5 و 1، قم: مرکز نشر اسراء.
  20. ــــــــــــــــــ (1398 بهار)، تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد 25، تنظیم: روح الله رزقی و حیدر علی ایوبی، چاپ چهارم، قم: مرکز نشر اسراء.
  21. ــــــــــــــــــ (1398 بهار)، تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد12، تنظیم: محمد حسین الهی زاده، چاپ ششم، قم: مرکز نشر اسراء.
  22. ــــــــــــــــــ (1401)، تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد 33، تنظیم: محمد فرهانی و حسین اشرفی، چاپ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء.
  23. حسن زاده آملی، حسن(1381)، هزار و یک کلمه، قم: انتشارات دفتر تبلیغات.
  24. دهخدا، علی اکبر، 1339ش، لغت نامه، جلد 33، تهران: دانشگاه تهران.
  25. رازی، فخرالدین ابو عبدالله محمد بن عمر، 1420ق، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی،
  26. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، 1412ق، المفردات فی غریب القرآن ، بیروت: انتشارات دار العلم الدار الشامیه.
  27. رفیعی قزوینی، سید ابوالحسن( 1386ش)، مجموعه حواشی، به تصحیح غلامحسین رضا نژاد، تهران: انتشارات انجمن حکمت و فلسفه.
  28. سبزواری، ملاهادی(1981)، تعلیقه بر اسفار اربعه ، الطبعه الثالثه، لبنان، بیروت: دار احیاء التراث.
  29. ــــــــــــــــــ (1379)، حاشیه اسفار، جلد 9، قم: نشر مصطفوی.
  30. طباطبایی، محمد حسین(1417)، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد 13، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  31. طبرسی، فضل بن حسن(1365)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، جلد 5، تهران: ناصر خسرو.
  32. ـــــــــــــــــــــ (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، جلد 4، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
  33. طوسی، نصیر الدین(1405)، نقدالمحصل، لبنان، بیروت: انتشارات دار الاضواء.
  34. عاملی، بهاء الدین، 1382، الاربعین، مترجم : عبد الرحیم عقیقی بخشایشی، تهران: کنگره بین المللی بزرگداشت شیخ بهایی.
  35. علوی قزوینی، السید علی، معاد جسمانی از منظر دو حکیم آقا علی مدرس زنوزی و علامه رفیعی قزوینی، نشریه جاویدان خرد، دوره جدید، شماره دوم، بهار 1388ش.
  36. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی(1377)، علم الیقین فی اصول الدین، محقق: محسن بیدارفر، قم: نشر بیدار.
  37. فیض کاشانی، ملا محسن(1377ش)، الصافی فی تفسیر القرآن، ج4، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه
  38. مجلسی ، محمد باقر(1403ق)، بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  39. مدرس زنوزی، آقا علی(1378ش)، مجموعه مصنفات، ج1 و 2، مقدمه، تنظیم، تصحیح و تحقیق محسن کدیور، تهران: نشر اطلاعات.
  40. مدرس زنوزی،آقا علی(بی تا)، سبیل الرشاد فی اثبات المعاد، چاپ سنگی.
  41. مطهری، مرتضی(1377ش)، مجموعه آثار، چاپ چهارم، قم: انتشارات صدرا.
  42. ملاصدرا، صدرالمتألهین شیرازی(1382الف)، ج 5 و 9، الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه، لبنان، بیروت: دار الحکمه.
  43. ـــــــــــــــــــــــــــــ (1390الف)، الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، بوستان کتاب: قم.