اعتبارسنجی نقد صدرا بر دلیل"مجموع ممکنات"

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

یکی از براهین اثبات خدا که تا پیش از صدرالمتألهین معتبر شمرده می‌شد، دلیلی مبتنی بر مفهوم مجموعۀ ممکنات و نیاز آن به علتی ورای خود بود. ابن‌سینا این برهان را بیان کرده بود و شیخ اشراق آن را بی‌نیاز از ابطال تسلسل می‌دانست. بی‌نیازی این برهان از ابطال تسلسل، به آن اهمیت فراوان می‌داد؛ ولی ملّاصدرا این دلیل را بدون ابطال تسلسل باطل پنداشت و به ضمیمۀ ابطال تسلسل، آن را برهان مستقلی ندانست. مقالۀ کنونی به تحقیق در باب این برهان و پاسخ به نقدهای صدرالمتألهین می‌پردازد؛ و در نهایت، این برهان را با نگرش مجموع به عنوان آینۀ سرایت حکم، معتبر می‌داند اگرچه نقدهای ملّاصدرا بر کسانی وارد است که برای مجموع، وجودی ورای آحاد می‌پندارند.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Authentication of Mulla Sadra’s Critique of the Evidence of the “Set of Possibilities”

نویسندگان [English]

  • nafiseh tahrirchi 1
  • alireza kohansal 2
چکیده [English]

 
One of the arguments made for proving the existence of Allah which was considered to be a valid argument before Mulla Sadra, was an argument which was based on the concept of the set of possibilities and their need of a cause beyond themselves. Avicenna had put forth this argument and Sheik Shahabeddin Suhrawardi considered it needless of the refutation of infinite regress. The fact that this argument was not in need of the refutation of infinite regress made it very significant, but Mulla Sadra considered this argument, without the refutation of infinite regress, a void argument and, even with the addition of the refutation of infinite regress, he did not consider it an independent argument. The present paper seeks to investigate this argument and answer the critiques leveled against it by Mulla Sadra and, ultimately, it considers this argument to be valid with an aggregate perspective taking it as a mirror of the contagion of command, though Mulla Sadra’s critiques of those, who consider an existence for the aggregate beyond the beings, seems to be valid.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • proposition
  • parts
  • efficient cause
  • material cause
  • thing being prior to itself
  • calling individuals referents