نقش اراده در فاعلیّت الاهی از منظر حکمت اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

مقالۀ حاضر در صدد بررسی مسألۀ نسبت اراده و فاعلیت الاهی، در آرای حکمای مسلمان است. ازاین‌‌‌رو، مقالۀ حاضر، پس از تبیین لغوی و مفهومی واژگان اراده و فاعلیت الاهی، نخست فاعلیت الاهی را از منظر ابونصر فارابی و ابن‌‌‌سینا ملاحظه کرده، استدلال‌‌‌های ایشان را بر ابداعی بودن فاعلیت الاهی بیان کرده است. سپس به بررسی دیدگاه شیخ اشراق و فاعلیت اشراقی از منظر او پرداخته شده است. در ادامه، با بررسی آرای صدرالمتألهین، ابعاد مختلف فاعلیت ایجادی، شرح و بسط داده شده ‌‌‌است. در خاتمه، ادامۀ دیدگاه صدرالمتألهین نزد حکمای متألّه متأخر، تا روزگار معاصر، مد نظر قرار گرفته، ضمن بررسی و ارزیابی دیدگاه مرحوم علامه طباطبایی در باب ارادۀ الاهی، دیدگاه کلامی امامیه نیز در باب فاعلیت و ارادۀ الاهی تبیین شده است. در نهایت، ضمن جمع‌‌‌بندی آرا، اختلاف‌‌‌نظرهای موجود، تبارشناسی و علت‌‌‌یابی شده است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Will in Divine Action in View of Islamic Philosophy

نویسنده [English]

  • Hossein Ramezani
چکیده [English]

The present study seeks to investigate the issue of the relationship of Will and Devine Action according to the views of Islamic philosophers. Hence, it first explains the two terms Will and Devine Action lexically and conceptually; then, it deals with Devine Action through the eyes of Abu Nasr Farabi and Avicenna, presenting their arguments for the originality of Divine Action. Afterwards, Sheikhe Ishraq’s views, along with his notion of Ishraqi (illuminatory) Action, are dealt with. Then, we proceed to examine Sadr al Motaallehin’s viewpoints, detailing various aspects of Existential Action. Finally, we inspect Sadr al Motaallehin’s views in the eyes of recent Motealleh philosophers (theosophers) extended to the present age; investigate the late Allameh Tabatabaee’s standpoints on Divine Will; and explicate the theological views of Imamiyyah on Devine Will and Action. In conclusion, summing up all aforementioned views, we have investigated the genealogy and etiology of the differences of opinions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Action in View of Islamic Philosophy
  • Will in Divine of Islamic Philosophy