Isra Hikmat

Isra Hikmat

Effusion and emanation from the perspective of Allameh Tabataba'i and Fakhr Razi from the perspective of Allameh Tabataba'i and Fakhr Razi

Document Type : Research Paper

Authors
Forough al-sadat Rahimpoor
Arezoo Ahmadi
Department of Philosophy and Islamic Theology. Faculty of Theology. University of Isfahan. Isfahan. Iran
10.22034/isra.2025.527296.2090
Abstract
The topics of effusion and emanation are fundamental topics in Islamic philosophy and theology, which have had widespread effects in the fields of ontology and philosophical and theological anthropology. This research, which was conducted using a descriptive-analytical method, examines and compares the views of two great thinkers of the Islamic world, Fakhr Razi and Allameh Tabataba'i, regarding the conditions and factors affecting effusion and emanation. Both thinkers believe that the realization of divine effusion depends on attributes such as knowledge, power, and non-corporeality, and that abstract beings act as intermediaries for the transmission of effusion to the material world. However, based on his theological principles, especially divine omnipotence and the rule of predestination over human actions, Fakhr al-Razi believes that effusion is bestowed directly from God and that man is only the means to receive it. In contrast, Allama Tabataba'i, by accepting the principle of oneness and emphasizing human will and free will, believes that emanation does not depend solely on divine grace and that humans must create the conditions for benefiting from effusion through their own will and desire. This research ultimately shows that Allameh Tabataba'i's view is more robust due to its clearer and more comprehensive explanation of how divine effusion is realized in the arc of ascent and descent of being.
Keywords
Theory of Emanation
Effusion
Emanation
Arc of descent
Arc of ascent
Allameh Tabatabai
Fakhr Razi

Subjects

1. ابن سینا. حسین بن عبدالله. (1404الف). التعلیقات. قم: مکتبة الإعلام الإسلامی.
2. ابن سینا. حسین بن عبدالله. (1404ب) الشفاء (الإلهیات). قم: مکتبة آیت الله العظمی المرعشی النجفی.
3. إخوان‌ الصفاء (1412). رسائل إخوان الصفاء و خلان الوفاء. بیروت: دار الإسلامیة.
4. کندی. یعقوب بن اسحاق. (1978). رسائل الکندی الفلسفیة. قاهره: دار الفکر العربی.
5. رازی. فخرالدین. (1420). التفسیر الکبیر. قاهره: مکتب الکلیات الازهریه.
6. رازی. فخرالدین. (1407). المطالب العالیه من العلم الاهی. بیروت: دار الکتاب العربی.
7. رازی. فخرالدین. (بی‌تا الف). الاربعین فی الاصول الدین. قاهره: مکتبه الکلیات الازهریه.
8. رازی. فخرالدین. (1414). القضاء و القدر. بیروت: دار الکتاب العربی.
9. رازی. فخرالدین. (بی‌تا ب). المباحث المشرقیه. قم: بیدار.
10. رازی. فخرالدین. (بی‌تا ج). المحصل. عمان: دارالرازی.
11. رازی. فخرالدین. (1384). شرح الاشارات و التنبیهات. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
12. رازی. فخرالدین. (1373). شرح عیون الحکمه. تهران: موسسه الصادق (ع).
13. رازی. فخرالدین. (1396). شرح اسماء الحسنی للرازی. قاهره: مکتبه الکلیات الازهریه.
14. صدرالدین شیرازی. محمد بن ابراهیم. (1368). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: مکتبة المصطفوی.  
15. طباطبایی. محمدحسین. (1374). ترجمه ‌تفسیرالمیزان. محمدباقر موسوی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
16. طباطبایی. محمدحسین. (1416). نهایه الحکمه. قم: جامعه المدرسین فی الحوزه العلیمه قم، موسسه النشر الاسلامی.
17. طباطبایی. محمدحسین. (بی‌تا الف). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
18. طباطبایی. محمدحسین. (بی‌تا ب). بدایه الحکمه. قم: جامعه المدرسین فی الحوزه العلمیه قم، موسسه النشر الاسلامی.
19. طباطبایی. محمدحسین. (1388). رسائل توحیدی. علی شیروانی؛ به کوشش سید هادی خسروشاهی. قم: موسسه بوستان کتاب.
20. طباطبایی. محمدحسین. (1428). مجموعه رسائل العلامه الطباطبایی (رساله منامات و نبوات). قم: باقیات.
21. طباطبایی. محمدحسین. (1387). مجموعه رسائل (رساله ای درباره اعجاز و معجزه). قم: موسسه بوستان کتاب.
22. طباطبایی. محمدحسین. (1387). مجموعه رسائل (رساله الولایه). قم: موسسه بوستان کتاب.
23. فارابی، محمد بن محمد (1986). آراء اهل المدینة الفاضلة. بیروت: دار المشرق.
24. طباطبایی. محمدحسین. (1405). فصوص الحکم. قم: بیدار.
25. فلوطین. (1366). دوره آثار فلوطین. محمد حسین لطفی. تهران: خوارزمی.
26. میرداماد. محمدباقربن محمد.(1374الف). القبسات. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ.
27. میرداماد. محمدباقربن محمد. (1374ب). نبراس الضیاء و تسواء السواء فی شرح باب البداء و اثبات جدوی الدعاء. قم: هجرت