Isra Hikmat

Isra Hikmat

The Theological Analysis of Eternal Damnation: A Study of the Views of Mulla Sadra and Allameh Tabatabai

Document Type : Research Paper

Authors
1 PhD student in Quran and Hadith Sciences at the Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor in the Department of Quran and Hadith Sciences at the Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
Abstract
The eternal nature of the human soul and the concept of eternal damnation for disbelievers are crucial theological topics in Islamic thought. This article examines the views of Mulla Sadra and Allameh Tabatabai on these issues. Initially, Mulla Sadra, influenced by Ibn Arabi, believed that eternal damnation was not possible, arguing that divine punishment could not be everlasting due to divine wisdom. He maintained that every being has an inherent purpose, and punishment cannot hinder the attainment of perfection. However, he later revised his position, accepting the possibility of eternal damnation, as human actions can become ingrained character traits (malakah), allowing for everlasting punishment. Conversely, Allameh Tabatabai argues that the specifics of the afterlife cannot be established through rational reasoning and must rely on revelation. He supports the concept of eternal damnation based on Islamic texts, asserting that there is no contradiction among them. Allameh believes that Hell’s punishment will be permanent due to the transformation of human nature and the entrenchment of sins as character traits. This research reveals that both scholars emphasize the existence and immaterial essence of the soul. While Mulla Sadra engages in verse interpretation, Allameh Tabatabai stresses the importance of revelation and the consistency of the texts. The study highlights the differing perspectives of these two thinkers on the matter of eternal damnation.
Keywords

Subjects


  1. قرآن کریم.
  2. آشتیانی، سید جلال‌الدین (1387 ش)، شرح‌حال و آرای فلسفی ملاصدرا، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
  3. ابن فارس، ابی الحسن احمد (1404 ق)، مقاییس اللغه، تحقیق: عبدالسلام هارون، بی‌جا، مکتب الاعلام الاسلامی،
  4. ایجی، میرسیدشریف (1325 ق)، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، نشرالشریف الرضی، چاپ اول.
  5. تفتازانی، مسعودبن عمر (1412 ق)، شرح المقاصد، تحقیق: عبدالرحمان عمیره، قم، نشرالشرف الرضی، چاپ اول.
  6. حرعاملی، محمدبن حسن (1416 ق)، وسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت (ع)، لاحیاء التراث.
  7. جرجانی، علی بن محمد (بی تا)، التعریفات، تهران، ناصر خسرو.
  8. جوادی آملی، عبدالله (1387 ش)، تفسیر موضوعی قرآن کریم (معاد در قرآن) تحقیق زمانی قمشه‌ای، علی، قم، مرکز نشر اسراء.
  9. ـــــــــــــــــ (1390 ش)، تفسیر تسنیم، تحقیق: حسن واعظی محمدی، قم، نشراسراء، چاپ پنجم همو .
  10. حلّی، ابو منصور جمال الدین، حسن بن یوسف (1416 ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد، تصحیح حسن زاده آملی، حسن، قم، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجامعه المدرسین بقم.
  11. راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمدبن مفضل (1388 ش)، المفردات لالفاظ القرآن، ترجمه: مصطفی رحیمی نیا، تهران، نشرسبحان، چاپ دوم.
  12. شاه نظری، جعفر (1385 ش)، تحلیل عقلی جاودانگی در دوزخ (خلود) از منظر ملاصدرا و علامه طباطبایی، فصلنامه علمی پژوهشی انجمن معارف اسلامی، قم، (مقاله).
  13. طباطبایی، محمد حسین (1390 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
  14. طریحی، فخرالدین (1375 ش)، مجمع البحرین، تهران، مکتبه المرتضویه، چاپ سوم.
  15. عیاشی، محمد بن مسعود (1380 ق)، تفسیر العیاشی، تحقیق رسولی محلاتی، سیده‌اشم، تهران، المطبعه العلمیه.
  16. فراهیدی، خلیل بن احمد (1408 ق)، العین، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، الطبعه الاولی.
  17. فیض کاشانی، محمد محسن (1418 ق)، علم الیقین، تحقیق: محسن بیدار، قم، نشربیدار، چاپ اول.
  18. قاضی عبدالجبار، احمد (1422 ق)، شرح الاصول الخمسه، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
  19. کلینی، محمد بن یعقوب (1407 ق)، الکافی، تصحیح غفاری، علی اکبر؛ آخوندی، محمد، تهران، دارالکتب العلمیه.
  20. مجلسی، محمدباقربن محمدتقی (1403 ق)، بحار الأنوار الجامعه لدرر اخبار الأئمه الأطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  21. مکارم شیرازی، ناصر (1386 ش)، پیام قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ نهم.
  22. صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمدبن ابراهیم (1361 ش)، تفسیرالقرآن الکریم، تصحیح: محمدخواجوی، قم، انتشارات بیدار.
  23. ـــــــــــــــــ (1981 م)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الأربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  24. ـــــــــــــــــ (1383 ش)، شرح اصول الکافی (صدرا)، تصحیح خواجوی، محمد، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  25. ـــــــــــــــــ (1346 ش)، الشواهد الربوبیه، مشهد، دانشگاه مشهد.
  26. ـــــــــــــــــ (بی تا)، الشواهد الربوبیه، با حواشی حکیم سبزواری، تصحیح آشتیانی، سید جلال الدین، ستاد انقلاب فرهنگی.
  27. نصیرالدین طوسی، محمدبن محمد (1407 ق)، تجریدالاعتقاد، تحقیق: محمدجوادحسینی جلالی، تهران، مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول.