Isra Hikmat

Isra Hikmat

Perception of the Divine Essence from Ayatollah Javadi Amoli's Viewpoint

Document Type : Research Paper

Author
Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, Khwarazmi University, Tehran, Iran
Abstract
The perception of the Divine essence is challenging in Islamic mysticism and philosophy. Ayatollah Javadi Amoli has a unique view on this subject matter, which has not yet been the topic of an independent study. This paper explains this kind of perception by using a descriptive-analytical method. Ayatollah Javadi Amoli considers the Divine essence to be "non-conditioned existence at the stage of division" and believes that the Divine essence is not perceptible due to indeterminableness and infiniteness. He provides reasons for the imperceptibility of the essence and holds that both acquired and intuitive knowledge have limitations in perceiving the hidden essence of the divine. He also does not accept the intuitive perception of the essence after mystical annihilation. Moreover, he does not acknowledge the perception of any part of the essence that is within the reach of the mystic, because the Divine essence is purely simple and indivisible. From his viewpoint, what can be perceived is the manifested essence, not the essence as it is in itself. The absolute Divine identity is the absolute unseen, and no one has a direct (unmediated) connection with it. This viewpoint is subject to critiques, which are discussed in this study.
Keywords

  1. قرآن کریم.
  2. آملی، سیدحیدر (1382ش)، انوار الحقیقة و أطوار الطریقة و أسرار الشریعة، نور على نور، قم.
  3. ابن‎أبی‎جمهور احسائی، محمدبن زین‎الدین (1405ق)، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، سیدالشهدا، قم.
  4. ابن بابویه (صدوق)، محمدبن على (1398ق)، التوحید، جامعه مدرسین، قم.
  5. ابن‎سینا، حسین‎بن عبدالله (1404ق «الف»)، الالهیات (الشفاء)، مکتبة آیة‎الله المرعشى، قم.
  6. ــــــــ (1404ق «ب»)، التعلیقات، مکتبة الاعلام الاسلامى، بیروت.
  7. ــــــــ (1404ق «ج»)، المنطق (الشفاء)، مکتبة آیة‎الله المرعشى، قم.
  8. بلخی (مولوی)، جلال‎الدین محمد (1373ش)، مثنوی معنوی، وزارت ارشاد اسلامى، تهران.
  9. بهایى (شیخ بهایی)، محمدبن حسین (1403ق)، الکشکول، أعلمی، بیروت.
  10. ترکه اصفهانی، صائن‎الدین علی (1360ش)، تمهید القواعد، تصحیحِ آشتیانی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، تهران.
  11. جوادی آملی، عبدالله (1388ش)، ادب فنای مقربان، تحقیق صفایی، اسراء، قم.
  12. ــــــــ (1384ش)، تبیین براهین اثبات خدا، تحقیق پارسانیا، اسراء، قم.
  13. ــــــــ (1394ش)، تحریر ایقاظ النائمین، اسراء، قم.
  14. ــــــــ (1393ش)، تحریر رسالة الولایة، تحقیق ابراهیمی، قم اسراء.
  15. ــــــــ (بی‎تا)، تحریر شرح فصوص، نشر داخلی اسراء.
  16. ــــــــ (زمستان 1389ش)، تسنیم (ج4)، تحقیق قدسی، قم، اسراء، چ6.
  17. ــــــــ (تابستان 1389ش)، تسنیم (ج6)، تحقیق واعظی محمدی، قم، اسراء، چ8.
  18. ــــــــ (تابستان 1388ش)، تسنیم (ج8)، تحقیق واعظی محمدی، قم، اسراء، چ3.
  19. ــــــــ (زمستان 1388ش)، تسنیم (ج9)، تحقیق واعظی محمدی، قم، اسراء، چ3.
  20. ــــــــ (زمستان 1388ش)، تسنیم (ج16)، تحقیق عابدینی، قم، اسراء، چ2.
  21. ــــــــ (1391ش)، تسنیم (ج24)، تحقیق قدسی و رزقی و فراهانی، قم، اسراء، چ4.
  22. ــــــــ (1391ش)، تسنیم (ج26)، تحقیق رزقی و ایوبی و عیسی‎زاده، قم، اسراء، چ2.
  23. ــــــــ (1392ش)، تسنیم (ج30)، تحقیق ایوبی و عیسی‎زاده، قم، اسراء، چ2.
  24. ــــــــ (1389ش)، حیات عارفانه امام علی، تحقیق اسلامی، اسراء، قم، چ7.
  25. ــــــــ (فروردین 1386ش)، رحیق مختوم (ج1)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  26. ــــــــ (فروردین 1386ش)، رحیق مختوم (ج2)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  27. ــــــــ (فروردین 1386ش)، رحیق مختوم (ج3)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  28. ــــــــ (تیر 1386ش)، رحیق مختوم (ج4)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  29. ــــــــ (فروردین 1386ش)، رحیق مختوم (ج7)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  30. ــــــــ (تیر 1386ش)، رحیق مختوم (ج9)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  31. ــــــــ (تیر 1386ش)، رحیق مختوم (ج10)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ3.
  32. ــــــــ (بهار 1395ش)، رحیق مختوم (ج16)، تحقیق پارسانیا، قم، اسراء، چ1.
  33. ــــــــ (1387ش)، سروش هدایت (ج4)، تحقیق صادقی، قم، اسراء، چ1.
  34. ــــــــ (1385ش)، سیره رسول اکرم در قرآن، تحقیق شفیعی، اسراء، قم، چ5.
  35. ــــــــ (1388ش)، شمسالوحی تبریزی، تحقیق روغنی موفق، اسراء، قم، چ5.
  36. ــــــــ (1387ش)، عین نضاخ (تحریر تمهید القواعد)، تحقیق پارسانیا، اسراء، قم.
  37. ــــــــ (1387ش)، فلسفه صدرا، تحقیق بادپا، اسراء، قم.
  38. ــــــــ (1389ش)، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، تحقیق واعظی، اسراء، قم.
  39. جیلى، عبدالکریم (1418ق)، الإنسان الکامل، دارالکتب العلمیة، بیروت.
  40. حافظ شیرازى، شمس‎الدین محمد (1385ش)، دیوان حافظ، زوار، تهران.
  41. حر عاملى، محمدبن حسن (1409ق)، وسائل الشیعة، مؤسسه آل البیت، قم.
  42. خمینی، سید روح‎الله (1376ش)، مصباح الهدایة إلى الخلافة و الولایة، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، تهران.
  43. ــــــــ (1410ق)، تعلیقات على شرح «فصوص الحکم» و «مصباح الأنس»، پاسدار اسلام، قم.
  44. رضی، محمدبن حسین (1414ق)، نهج البلاغة، تحقیق صالح، هجرت، قم.
  45. سبزواری، ملاهادی (1369ش)، شرح المنظومة، نشر ناب، تهران.
  46. سلیمانی امیری، عسگری (1386ش)، «برهان‎های وجوب و امکان و قاعده ذوات الاسباب لا تعرف الا باسبابها»، معرفت فلسفی، ش16، صص118-97.
  47. سوری، روح‌الله، (1399)، «تنگنای ادراک ذات الهی در عرفان اسلامی و راه برون‌رفت از آن»، فلسفه، دوره 48، شماره2، صص 132-154.
  48. شیرازی، صدرالدین محمد (1981م)، الحکمة المتعالیه فی الاسفار الاربعة العقلیة، دار إحیاء‎التراث، بیروت.
  49. ــــــــ (1354ش)، المبدأ و المعاد، انجمن حکمت و فلسفه ایران، تهران.
  50. ــــــــ (بی‎تا)، ایقاظ النائمین، انجمن اسلامى حکمت و فلسفه ایران، بی‎جا.
  51. ــــــــ (1422ق)، شرح الهدایة الأثیریة، مؤسسة التاریخ العربی، بیروت.
  52. طباطبایی، سید محمدحسین (1388ش)، بررسىهاى اسلامى، بوستان کتاب، قم.
  53. ــــــــ (1417ق)، توحید علمی و عینی در مکاتیب حکمى و عرفانى، علامه طباطبایی، مشهد.
  54. ــــــــ (1416ق)، نهایة الحکمة، مؤسسة النشر الإسلامی، قم.
  55. عشاقی، حسین (1393)، «موانع حکم‌پذیری حقیقت هستی»، معرفت فلسفی، شماره 43، صص 85-98.
  56. عطار نیشابوری، فریدالدین (1373ش)، منطق الطیر، مرکز نشر دانشگاهى، تهران.
  57. فناری، محمدبن حمزه (1374ش)، مصباح الانس بین المعقول و المشهود تصحیح خواجوی، مولی، تهران.
  58. قونوی، صدرالدین (1381ش)، إعجاز البیان فی تفسیر امالقرآن، تصحیح آشتیانی، بوستان کتاب، قم.
  59. ــــــــ (2010م)، مفتاحالغیب (در مصباح‎الانس)، دارالکتب العلمیه، بیروت.
  60. ــــــــ (1371ش)، النصوص، مرکز نشر دانشگاهى، تهران.
  61. قیصری، داود (1381ش)، رسالة فی التوحید و النبوة و الولایة (رسائل قیصری)، موسسه پژوهشى حکمت و فلسفه ایران، تهران.
  62. ــــــــ (1375ش)، شرح فصوص الحکم، تحقیق آتشیانی، شرکت انتشارات علمى و فرهنگى، تهران.
  63. کلینی، محمدبن یعقوب (1407ق)، الاصول من الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران.
  64. گرجیان، محمدمهدی (1393ش)، «تعطیل در عرفان اسلامی»، قبسات، ش72، صص96-61.
  65. مجلسى، محمدباقر (1403ق)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، دار إحیاءالتراث العربی، بیروت.
  66. ــــــــ (1404ق)، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، دارالکتب الاسلامیة، تهران.
  67. محیی‎الدین عربی (بی‎تا)، الفتوحات المکیة، دارالصادر، بیروت.
  68. ــــــــ (1946م)، فصوص الحکم، دار إحیاءالکتب العربیة، قاهره.
  69. مصباح یزدی، محمدتقی (1383ش)، آموزش فلسفه، امیر کبیر، تهران.
  70. نوری، محمدعلی (1394ش)، «اعتبار برهان لم و ان، بر پایه قاعده ذوات الاسباب لا تعرف الا باسبابها»، خردنامه صدرا، ش81، صص74-61.
  71. نیکزاد، عباس (1396)، «حکم‌پذیری وجود»، معرفت فلسفی، شماره 55، صص 29-46.
  72. یزدان‎پناه، سید ید‎الله (1388ش)، مبانی و اصول عرفان نظری، موسسه امام خمینی، قم.
  73. ـــــــــــــــــ (1384ش)، «عقل‎گریزی عرفان؟!»، معرفت فلسفی، شماره4، ص66-39.