1
Research Department of Islamic Philosophy and Contemporary Wisdom, Faculty of Philosophy, Institute for Humanities and Cultural Studies
2
Professor of Philosophy, Baruch College, City University of New York
Abstract
متن ارائه شده، ترجمه مقاله زیر از آقای دکتر پرویز مروّج است که ذیلا چاپ شده است Knowledge and Liberation: A Treatise on Philosophical Theology, by Nasir Khusraw, a new edition and English translation of the Gushayish wa Rahayish by Faquir M. Hunzai, with an introduction by Parviz Morewedge entitled Nasir Khusraw’s Hermeneutic Philosophical Theology and his commentary, London: I. B. Tauris in association with the Institute of Ismaili Studies, 1998, xii+132+92 (in Persian) pp.
برای جامعترین مطالعه درباره اسماعیلیان، ببینید فرهاد دفتری، اسماعیلیان: تاریخ و آموزههای آنان (کمبریج، 1990)؛ برای مبسوطترین کتابشناسی، ببینید اسماعیل ک. پوناوالا، کتابشناسی ادبیات اسماعیلی (مالیبو، کالیف.، 1977).
ببینید ریچارد س. تیلور، «تحلیلی انتقادی از ساختار کلام فی محض الخیر (کتاب العلل)» در مکتب نوافلاطونی و تفکر اسلامی، ویراسته پرویز مروج (آلبانی، 1992)، صص 11-40.
محمود شبستری، «سعادتنامه»، در مجموعه آثار شیخ محمود شبستری (تهران، 1371/1992)، ص 186.
هری ا. ولفسون، فلسفه اسپینوزا (کلیولند و نیویورک، 1965)، صص 1، 14، 19 و پس از آن.
ببینید پل واکر، تشیع فلسفی نخستین (کمبریج، 1993)، صص 21-22، برای دِین ناصرخسرو به سجستانی.
جامع الحکمتین، ویراسته هانری کُربَن و محمد معین (تهران-پاریس، 1953)، صص 73-80؛ زاد المسافرین، ویراسته م. بذل الرّحمن (برلین، 1923)، صص 58-68.
ماجد فخری، تاریخ فلسفه اسلامی (نیویورک و لندن، 1970)، صص 46، 124 و 130، و نظریههای اخلاقی در اسلام او (لیدن، 1991).
سعید نفیسی، «ادبیات فارسی» در تاریخ فلسفه مسلمان، ویراسته م. م. شریف (ویسبادن، 1996)، ج 2، ص 1050.
ژان ریپکا، تاریخ ادبیات فارسی (دُردرِخت، 1968)، ص 185.
ادوارد ج. براون، تاریخ ادبی پارس (کمبریج، 1928)، ج 2، ص 200.
هانری کُربَن، معبد و مکاشفه، ترجمه پ. شرارد (لندن، 1968)، ص 140، پ 7. کُربَن یادآور میشود که تعبیر ناصرخسرو «خدا شدن»، یک نمونه نوعی از اتّحاد نفس و خداوند است (همو، ص 147). کُربَن نظریه ناصرخسرو درباره عروج نفس را به عنوان واقعیّتبخشی یک استعداد مَلَکی به إخوان الصفا (همو، ص 192) و نظریه زمان او را به پروکلوس ربط میدهد (همو، ص 182). در زمان دوری و عرفان اسماعیلی، ترجمه ر. مَنهَیم و ج. موریس (لندن، 1983)، صص 30-34، کُربَن ناصرخسرو را به عنوان یک متفکر برجسته اسماعیلی در موضوع ازلیّت زمان در برابر دیدگاه ابوبکر محمد بن زکریای رازی که زمان، یک واقعیّت جوهری است، معرفی میکند. در تاریخ فلسفه اسلامیاش، ترجمه ال. شرارد (لندن و نیویورک، 1993)، ص 139، کُربَن دیدگاههای ناصرخسرو را درباره مادّه و طبیعت به عنوان نمونه نوعی طبیعیات اسماعیلی به کار میگیرد.
دفتری، اسماعیلیان، ص 215.
ببینید دیوان او را، ویراسته م. مینوی و م. محقق (تهران، 1353/1974).
سفرنامه، ویراسته م. دبیرسیاقی (تهران، 1356/1977)؛ ترجمه انگلیسی و. م. تَکستُن، جر، سفرنامه ناصرخسرو (آلبانی، نیویورک، 1986).
وجه دین، ویراسته غلامرضا اعوانی (تهران، 1977).
شش فصل، ویراسته و ترجمه و. ایوانُف (لیدن، 1949).
خوان الإخوان، ویراسته ی. خشاحب (قاهره، 1940).
دفتری، اسماعیلیان، ص 245.
ببینید استیون ک. استرنج، «افلوطین درباره سرشت ازلیّت و زمان» در ارسطو در پایان دوران باستان، ویراسته لاورنس پ. شرنک (واشینگتن دی سی، 1994)، صص 22-56.
همو، صص 110-128.
ببینید افلوطین، انئادها، ترجمه ا. اچ. آرمسترانگ (کمبریج، ماساچوست و لندن، 1966-1988)، ج 1-7؛ و پروکلوس، عناصر کلام، ترجمه ای. ر. داد (لندن، 1964).
زاد المسافرین، صص 354، 484.
ببینید پرویز مروج، جستارهایی در فلسفه، کلام و عرفان اسلامی (وانونتا، نیویورک، 1995)، صص 124-159. این جستار، تفسیری از وهم به عنوان یک خیال فراگیر ارائه میکند.
