سعادت و شقاوت یکی از مهم ترین مسائل فلسفی در حکمت متعالیه می باشد که ملاصدرا با نظر به مبانی خویش به تبیین آنها پرداخته است. در این میان شقاوت عقلانی یا حقیقی مهم ترین قسم شقاوت می باشد که عوامل مختلف و متعددی سبب پیدایش آن در انسانها می گردد. غلبه نمودن عوارض بدنی بر نفس ناطقه، نقصان ذاتی نفس ناطقه انسانی، اعراض از سعادت حقیقی، جهل به علوم حقیقی و غلبه نمودن قوه وهم و ادراکات وهمانی. همه این موارد در دور شدن نفس ناطقه از حقیقت نورانی و تجردی خویش و لذا غلبه نمودن ملکات ظلمانی و ناسازگار با سعادت حقیقی مشترک هستند. بنابراین شقاوت عقلانی دقیقا نقطه مقابل سعادت حقیقی می گردد و همان گونه که سعادت حقیقی مختص انسانها نادر و اندکی است، شقاوت حقیقی نیز اندک می باشد و مختص همه انسانها نیست.
کلید واژگان: ملاصدرا، شقاوت عقلانی، سعادت، نفس ناطقه، بدن.
