پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 The Influence of Morality on Insights Based on Āyatullāh Jawādī Àmulī’s Commentarial Thought تأثیر اخلاق در بینش‌ها با تکیه بر اندیشه تفسیری آیت الله جوادی آملی 7 21 6568 FA قاسم سبحانی فخر Journal Article 2011 10 15 From a religious point of view, man’s happiness is achieved through correct insights and beliefs as well as the character and behavior deriving from the primordial nature and in accordance with the religious law. As the character and behavior of people is the outcome of the kind of their insights and beliefs, it has also an impact upon them. Man’s behavior gradually brings about positive or negative qualities and innate dispositions. Negative qualities and innate dispositions produce an insight in conformity with them which sometimes leads to denial of obvious truths, while positive qualities and innate dispositions establish and reinforce innate and intellectual insights causing heart to become luminous with the light of knowledge and wisdom. Attachment to this world is the root of negative characters and behaviors and abstaining from attachment to this-worldly desires is the root of positive characters and behaviors. The Qur’an and Tradition (al-Sunna) have stressed the importance of this fact and originated a specific frame for thoughts of Muslim scholars, particularly mystics and philosophers on epistemology. Relying on of Āyatullāh Jawādī Àmulī’s thought, the present article explains this Qur’anic reality. از منظر دین، سعادت انسان معلول بینش‌ها و باورهای درست و اخلاق و رفتار برخاسته از فطرت و مطابق با خواست شریعت است. همان‌گونه که اخلاق و رفتار آدمیان پیامد نوع بینش‌ها و باورهای آنان است، بر بینش‌ها و باورهای آنان نیز اثرگذار است؛ رفتار یک انسان به‌تدریج موجب پیدایش صفات و ملکاتی مثبت یا منفی می‌گردد. صفات و ملکات منفی، بینشی متناسب با خود پدید می‌آورد که گاهی به انکار حقیقتِ روشن می‌انجامد. صفات و ملکات مثبت، موجب تثبیت و تقویت بینش‌های فطری و عقلی و سبب تابش نور معرفت و حکمت بر دل می‌گردد. ریشهٔ اخلاق و رفتار منفی، حبّ دنیا، و ریشه اخلاق و رفتار مثبت، دوری از حبّ دنیا است. این حقیقتی است که قرآن و سنّت، برآن تصریح کرده‌اند و موجب پیدایی قالبی خاص برای اندیشهٔ عالمان مسلمان، به‌ویژه حکیمان و عارفان در باب معرفت‌شناسی شده است. مقالهٔ حاضر با تکیه بر اندیشهٔ آیت الله جوادی آملی این حقیقت قرآنی را توضیح می‌دهد.

https://hikmat.isramags.ir/article_6568_1b89a2e980724cb8997459fadb907712.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 Do Science and Religion Belong to Two Different Cultures? آیا علم و دین به دو فرهنگ متفاوت تعلق دارند؟ 23 36 6569 FA مهدی گلشنی Journal Article 2014 10 15 There is a prevailing view today that science and religion have two radically different cultures. Some scientists hold that they are related to two independent cultures. Others believe that they overlap in some areas while according to some others they belong to two complementary cultures. This article tries to prove that science, as is generally understood, does not have a self-sufficient culture and shares common ground with religion in some aspects. Furthermore, science is dependent upon metaphysical assumptions and scientists deal with some ethical considerations. Therefore, science and religion, at least, do not belong to two entirely independent cultures, and in fact they can have an underlying common worldview. در زمان ما این ایده رایج است که علم و دین دو فرهنگ زیربنایی متفاوت دارند. بعضی از دانشمندان معتقدند که آنها به دو فرهنگ مستقل وابسته‌اند. بعضی نیز معتقدند که آنها در بعضی زمینه‌ها همپوشانی دارند، و برخی آنها را متعلق به دو فرهنگ مکمّل می‌دانند. این مقاله می‌کوشد که ثابت کند علم، آن‌گونه که معمولا فهمیده می‌شود، یک فرهنگ خودکفا ندارد و فی الجمله با دین زمینه‌های مشترک دارد. بعلاوه، علم مبتنی بر بعضی مفروضات متافیزیکی است و همچنین دانشمندان با بعضی ملاحضات اخلاقی سر و کار دارند. پس لااقل علم و دین به دو فرهنگ کاملا مستقل تعلق ندارند، و در واقع آنها می‌توانند یک جهان بینی زیربنایی مشترک داشته باشند.

https://hikmat.isramags.ir/article_6569_5227fa9a19dce7ba113f50a405dcaf09.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 A Critical Review of Islamization of Humanities From Ismail Raji Al-Faruqi’s Point of View بازخوانی انتقادی اسلامی‌سازی علوم انسانی از منظر اسماعیل فاروقی 37 76 6570 FA سید محسن میری (حسینی) Journal Article 2011 10 15 The concept of “Islamization of knowledge” was introduced in 1960. Al-Faruqi, whose views have constantly drawn serious attention of the experts has been one of the pioneers of this idea. This study seeks to explain, analyze and examine his viewpoints in this field. Like some others, Al-Faruqi holds that the solution to the Muslim backwardness is reforming the educational system and bringing it under the rule of Islamic thoughts and beliefs. As this system is relied upon appropriate texts, structure and appropriate management, Islamization should be carried out in all of them. Al-Faruqi’s solution in this area is the five Islamic principles governing the science as well as the twelve stages of production and composition of texts. Through examination and critique of Al-Faruqi’s aforementioned ideas, this study tries to explore the most challenging aspects of his theory. مسئله اسلامی‌سازی دانش، حدود سال 1960 طرح شد و اسماعیل راجی فاروقی از جمله پیشگامان این بحث بوده که آرای وی تاکنون در کانون توجه صاحب‌نظران بوده است. این نوشتار در صدد تبیین، تحلیل، نقد و بررسی دیدگاه‌های وی در این زمینه است. فاروقی همچون برخی دیگر، راه حل عقب‌ماندگی مسلمانان را اصلاح نظام آموزشی و حاکمیت بخشیدن اندیشه و باور اسلامی بر این نظام آموزشی می‌داند. از آنجا که این نظام متکی بر متون، ساختار و مدیریت مناسب آموزشی است، باید اسلامی‌سازی در همه این امور صورت گیرد. راهکار فاروقی در این باره، اصول پنج‌گانه اسلامی حاکم بر علم و نیز مراحل دوازده‌گانه تولید و تدوین متون است. پژوهش حاضر با مروری انتقادی بر ایده‌های پیش‌گفته فاروقی، بر آن است تا مهم‌ترین چالش‌های نظریه وی را بررسی کند.

https://hikmat.isramags.ir/article_6570_4996dcc43b5be197b5887a4e60817b1c.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 The Meaning of Life In the View of Allama Tabatabai معنای زندگی از نگاه علامه طباطبایی 77 107 6571 FA مصطفی خلیلی Journal Article 2011 10 15 The meaning of life is a central philosophical issue which has long been discussed under the title of “the purpose of life”. Among man’s fundamental and frequently-asked questions are: What is the meaning of life? Why have we been created? And why must we endure so much suffering in life? In this way, the position of the contemporary commentator and philosopher,ÝAllama ÓabÁÔabÁī, influence of whose thoughts on later thinkers is undeniable, has been discussed. The innovative point is that according to him, life is meaningful in knowledge, morality, human behavior, accountability in light of religious doctrines, belief in God and monotheism, and the entire meaninglessness of life lies in self-forgetfulness, worldliness, not understanding human status, atheism and humanism which are the gifts of the western civilization. معنای زندگی، یکی از مباحث مهم فلسفی است که از دیرباز تحت عنوان «هدف زندگی» مطرح بوده است. اینکه معنای زندگی چیست، و چرا ما آفریده شدیم، و اینکه چرا باید این همه رنج را در زندگی تحمل نماییم، از پرسش‌های اساسی و همیشگی انسان است. در این راستا، دیدگاه مفسر و فیلسوف معاصر، علامه طباطبایی که تأثیر افکارش بر اندیشمندان پسین، بر کسی پوشیده نیست، مورد بحث قرار گرفته است. نکته بدیع این است که از نگاه ایشان، زندگی در علم و آگاهی، پایبندی به اخلاق و رفتار انسانی، مسئولیت‌پذیری در پرتو تعالیم دینی و در خداباوری و روح توحیدی، معنا پیدا می‌کند و همهٔ بی‌معنایی و پوچی زندگی در خودفراموشی، تفکر دنیوی، عدم درک جایگاه انسانی، دوری از اعتقاد به خدا و انسان‌محوری است که ارمغان تمدن غرب است.

https://hikmat.isramags.ir/article_6571_ad0f7a25211abc3889cb0f420c85e671.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 Analysis and Criticism of the Hegelian Dialectic and Dialectical Materialism with an Emphasis upon Shahīd Mutahharī’s Thoughts تحلیل و نقد حرکت دیالکتیکی هگل و ماتریالیسم دیالکتیک با تأکید بر آرای شهید مطهری 109 141 6572 FA زینب شاوردی طوبی کرمانی Journal Article 2011 10 15 Hegel and Mulla Sadra have both extended the motion within the whole nature; however, closer examination of this single conclusion and its premises indicates major disagreement of the two philosophers over the question of motion. Based on principles of the Transcendent Wisdom (al-Îikmat al-mutaÝÁliya), Mulla Sadra made major transformations in the discussion of motion, and in this process the principality or existence (aÒÁlat al-wujūd) had the most substantial part. On the basis of his own essentials, Hegel too has dealt with the motion presenting some new ideas. Taking some principles of Hegel and mixing them with Feuerbach’s views, Marxists introduced a new reading of the motion. Through analyzing and criticizing Marxists, Shahīd MuÔahharī also undertook a comparative study of motion in Islamic and western philosophies. This article, which has a critical approach to the Hegelian dialectical motion as well as that of dialectical materialism, consists of three parts: part I, dialectical motion of Hegel; part II, dialectical materialism; and part III, a critique of parts I and II on the basis of Shahīd MuÔahharī’s thoughts. It should be noted that Shahīd MuÔahharī makes his own analysis and criticism on various occasions; that is why such discussions have no systematic itinerary in Mutahharī’s works. It is attempted in this article to extract and organize his views in a systematic manner. هگل و صدرالمتألهین، هر دو حرکت را در کل طبیعت تعمیم داده‌اند؛ اما دقت در این نتیجه واحد و مقدمات آن، حاکی از اختلاف عمدهٔ این دو فیلسوف در مسئله حرکت است. صدرالمتألهین بر مبنای اصول حکمت متعالیه تحولات عمده‌ای را در بحث حرکت ایجاد کرد و بیشترین سهم در این تحولات، مربوط به اصل «اصالت وجود» است. هگل نیز با مبانی خاص خود به بحث حرکت پرداخته و در این زمینه آرای جدیدی ارائه داده است. مارکسیست‌ها با اَخذ برخی از اصول هگل و در آمیختن آنها با نظرات فوئرباخ، قرائت جدیدی از حرکت مطرح ساختند. شهید مطهری نیز از رهگذر تحلیل و نقد مارکسیست‌ها به بحث تطبیقی حرکت در فلسفهٔ اسلامی و غربی پرداخت. این نوشتار که با رویکردی انتقادی به حرکت دیالکتیکی هگل و ماتریالیسم دیالکتیک پرداخته است، از سه بخش تشکیل می‌گردد: بخش اول حرکت دیالکتیکی هگل، بخش دوم ماتریالیسم دیالکتیک و در قسمت سوم نقد دو بخش اول و دوم براساس اندیشه‌های استاد شهید مطهری، بررسی شده است. گفتنی است که استاد مطهری به مقتضای هر بحثی به تحلیل و نقد پرداخته است، به همین دلیل مباحث فوق در آثار استاد سیر منظم و منسجمی ندارد. در این مقاله سعی شده است که آرای ایشان به نحو منظم و منسجم استخراج و تنظیم شود.

https://hikmat.isramags.ir/article_6572_44a6a9fee78f2bb58e758a209df95f1a.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 A Survey of the status of Causality and Its Implications from Viewpoints of Two Rationalist Philosophers: Ibn SīnÁ and Descartes بررسی جایگاه علیت و لوازم آن از نظر دو فیلسوف عقلگرا: ابن‌سینا و دکارت 143 160 6573 FA سید صدرالدین طاهری مریم حسن‌پور Journal Article 2011 10 15 Causality is one of the central issues in philosophy and at least each rationalist philosopher is expected to be adhering to it. The aim of this article is to examine the status of causality from Viewpoints oftwo rationalist philosophers, Ibn SīnÁ and Descartes. First, it deals with the fact that how causality developed in works of each of these two great philosophers showing that both Ibn SīnÁ and Descartes have accepted it. So, they are supposed to believe in its implications (i.e. necessity and cognation) too. Then, it sets out to explain whether they are actually committed to its implications in the process of dealing with it. Ultimately, the contributor comes to the conclusion that Ibn SīnÁ is committed to both the principle of causality and its implications, namely necessity and cognation; but Descartes, who is the founder of modern western philosophy is in fact paving the way for questioning important consequences of causality, that is, necessity and cognation and as a result, the principle of causality through presenting the divine will and the providence. Thus, in his conception of causality Descartes has some opinions other than Ibn SīnÁ, which cast doubt on his adherence to the consequences of causality. مسئلهٔ علیت، یکی از مسائل مهم فلسفه است و انتظار می‌رود حداقل هر فیلسوف عقلگرایی به آن معتقد و پایبند باشد. هدف این نوشتار، بررسی جایگاه علیت از نظر دو فیلسوف عقلگرا، ابن‌سینا و دکارت است. مقالهٔ حاضر، ابتدا به چگونگی پیشبرد مسئلهٔ علیت در آثار هر یک از این دو فیلسوف بزرگ می‌پردازد؛ به این صورت که بیان می‌دارد ابن‌سینا و دکارت، هر دو معتقد به اصل علیت هستند و آن‌را می‌پذیرند؛ بنابراین انتظار می‌رود که به لوازم این اصل (ضرورت و سنخیت) نیز معتقد باشند و سپس به بیان این مسئله می‌پردازد که "آیا این دو فیلسوف در روند بحث علیت هم عملا به لوازم آن معتقدند؟" در نهایت با پیگیری بحث، به این نتیجه می‌رسد که ابن سینا هم معتقد به اصل علیت و هم لوازم آن، یعنی ضرورت و سنخیت است؛ اما دکارت، که بنیانگذار فلسفهٔ جدید در غرب است، با طرح اراده و مشیت الهی، در واقع مقدمات زیر سؤال بردن لوازم مهم علیت، یعنی ضرورت و سنخیت و در نتیجه اصل علیت را فراهم می‌کند. بنابراین دکارت، در مبانی اعتقاد خود به علیت، عقایدی غیر از ابن‌سینا دارد که پایبندی او به نتایج و لوازم علیت را مورد تردید قرار می‌دهد.

https://hikmat.isramags.ir/article_6573_6600e06fe9350b62c1e343504d4a7b86.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 3 4 2012 01 21 A Deliberation upon the Realm of Imagination According to Certain Philosophers and Mystics تأملی در عالم خیال از دیدگاه برخی از فلاسفه و عرفا 161 176 6574 FA نصرالله شاملی وحیده حداد Journal Article 2011 10 15 The faculty of representation and the realm of imaginative forms, act as an intermediary between the intellectual and physical world. In the history of the Islamic philosophy, from FÁrÁbī’s time to the present, the question of imagination has been a very important topic and has contributed to solving a great deal of problems, such as the problem of cognition, connection of contingent to the Eternal, and the Hereafter. Some experts have considered this as a distinguishing characteristic of Islamic philosophy. In this study, we are seeking to present briefly opinions of al-FÁrÁbī, Ibn SīnÁ, Suhrawardī, MullÁ ÑadrÁ and Ibn al-ÝArabī on the realm of imagination so that we could deal with their points of agreement and disagreement in this issue. قوهٔ خیال و عالم صور خیالی، حلقهٔ واسط میان عالم عقلی و عالم جسمانی است. در تاریخ فلسفه اسلامی، از زمان فارابی تا عصر حاضر، بحث از خیال از مباحث بسیار مهم بوده و در حل بسیاری از مسائل، مانند مسئله شناخت، ربط حادث به قدیم و حیات اخروی مدد برساند. بعضی از صاحب‌نظران، این توجه را از ممیزات فلسفهٔ اسلامی دانسته‌اند. در این تحقیق ما به طور اجمالی در صدد بیان آرای فارابی، ابن‏سینا، سهروردی، ملاصدرا و ابن‏عربی دربارهٔ عالم خیال هستیم؛ تا ضمن بررسی دیدگاه‏ها، به بیان نکات اختلافی و اشتراکی آنها در این مسئله بپردازیم.

https://hikmat.isramags.ir/article_6574_4eb0194ddf4d6c7a72dca4fd3149e92e.pdf