پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 18 1 2026 05 22 The existence of a connection from the perspective of Professor Javadi Amoli and its differences from Mulla Sadra's perspective وجود رابط از منظر استاد جوادی آملی و تفاوت‌های آن با دیدگاه ملاصدرا 79 100 245291 10.22034/hi.2026.585291.2161 FA هادی یساقی دکترای فلسفه , و کلام اسلامی، موسسه حکمت و فلسفه ایران. محمد حسین زاده دانشیار فلسفه اسلامی، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. Journal Article 2026 06 06 This research examines and analyzes the concept of “interconnected existence” in transcendental wisdom, focusing on the perspective of Ayatollah Javadi Amoli. Interconnected existence, as one of Mulla Sadra’s fundamental innovations, explains the existential relationship between the necessary and the possible. The findings of the research show that Professor Javadi Amoli, by accepting the general framework of transcendental wisdom, has presented a different interpretation and, by emphasizing the “pure poverty” of possibilities and the “objective unity of existence,” has denied any existential independence from possibilities. This perspective, which considers possibilities merely as manifestations of the existence of the Almighty, is, on the one hand, a continuation of Mulla Sadra’s philosophical tradition, and on the other hand, by utilizing mystical and Quranic foundations, it reaches similar conclusions to the mystical theory of the unity of existence. The present study, using an analytical-descriptive method and examining the main works of these two philosophers, explores the points of commonality and difference in their views and shows how Professor Javadi Amoli's interpretation of the existence of the relation has both deepened philosophically and faces new challenges, especially in harmony with principles such as causality, human agency, and the reality of the material world. <span lang="FA">مفهوم «وجود رابط» در فلسه اسلامی و خصوصا حکمت متعالیه در شمار مباحث پرچالش و پایه‌ای مطرح است. مساله وجود رابط از نوآوری‌های بنیادین صدرالمتالهین است که<span> </span>نسبتِ میان واجب و ممکن را تبیین و توضیح می‌کند. هدف این مقاله بررسی این مساله مهم از منظر آیت‌الله جوادی آملی، شارح و فیلسوف معاصرِ پیرو حکمت متعالیه، است. ما معتقدیم استاد جوادی‌آملی با پذیرش چارچوب کلی حکمت متعالیه، تفسیری متفاوت از وجود رابط ارائه داده و با تأکید بر «فقر محضِ ممکنات» و «وحدت عینی وجود»، هرگونه استقلال وجودی را از ممکنات سلب کرده است . یافته‌ها نشان می‌دهند که این تفسیر از وجود رابط، ممکنات را صرفاً به عنوان تجلیات وجود حق تعالی تلقی می‌کند، لذا ضمن اینکه خود را به سنت فلسفی ملاصدر پایبند نگاه می‌دارد<span> </span>از سوی دیگر، با بهره‌گیری از مبانی عرفانی و قرآنی، به نتایجی مشابه با نظریه «وحدت وجود» می‌رسد. این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی و با بررسی آثار اصلی این دو حکیم، به واکاوی نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه‌های ایشان پرداخته و در پایان نشان می‌دهد که تبیین استاد جوادی‌آملی از وجود رابط، گرچه با تلفیق برهان و عرفان و قرآن، عمیق‌تر<span> </span>و دقیق‌تر شده است لیکن باز هم با چالش‌های جدیدی مواجه شده است، این چالش‌ها خود را در هماهنگی با اصولی مانند علیت، اختیار انسان و واقعیت عالم ماده بیشتر نمایان می‌کنند.</span> <span lang="FA"> </span> https://hikmat.isramags.ir/article_245291_fb49cbac086502c29e550b64ceebf666.pdf