پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 17 4 2025 12 22 A Critical Evaluation of Mulla Sadra's Demonstrative System for Proving the Platonic Forms, with Emphasis on the Views of Javadi Amoli تحلیل اعتبارسنجی نظام برهانی ملاصدرا در اثبات مُثُل با تأکید بر آراء آیت الله جوادی آملی 5 32 237897 10.22034/hi.2026.471947.2145 FA وحید داوری چهارده دانش آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. 0009-0003-9356-1105 منصور ایمانپور استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی ـ دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. Journal Article 2025 11 30 This research aims to systematically evaluate Mulla Sadra’s four proofs for the existence of Platonic Forms and analyze the fundamental critiques raised by Ayatollah Javadi Amoli. The central issue is to examine the soundness of these arguments—the epistemological, motion, effects-in-bodies, and perception proofs—in light of the contemporary philosopher’s structural criticisms. Relying on principles such as the primacy of existence and gradation, Sadra regards the Forms as immaterial substances and existential causes of natural species. In contrast, Javadi Amoli, while accepting the principle of Forms, carefully critiques Sadra’s argumentative formulations. From his perspective, the motion and effects-in-bodies proofs only establish a single universal immaterial principle and cannot prove a multiplicity of Forms for each species. Moreover, the epistemological argument faces the problem of reconciling the unity of the intelligible form with the plurality of individual paths of spiritual ascension. Using an analytical-comparative method, this study demonstrates that although these critiques reveal weaknesses in the formulation of some proofs, the core of the theory remains defensible when reinterpreted in light of the principles of Transcendent Theosophy—particularly the gradation of existence and unity within multiplicity. Consequently, Javadi Amoli’s critiques do not reject the theory as a whole but function as immanent corrections that further reveal the internal coherence and dynamism of Sadra’s philosophical system. این پژوهش با هدف ارزیابی نظام‌مند براهین چهارگانه‌ی ملاصدرا در اثبات هستی مُثُل افلاطونی و واکاوی نقدهای بنیادین آیت‌الله جوادی‌آملی بر آن‌ها صورت گرفته است. مسئلهٔ اصلی، بررسی میزان استحکام این ادله‌—شامل برهان‌های معرفت‌شناختی، حرکت، آثار در اجسام و ادراک—در مواجهه با انتقادات ساختاریِ فیلسوف معاصر است.ملاصدرا با تکیه بر اصولی چون اصالت وجود و تشکیک، مُثُل را جواهر مجرد و علل وجودی انواع طبیعی می‌داند. در مقابل، جوادی‌آملی با پذیرش اصل مُثُل، تقریرهای برهانی صدرا را به‌دقت نقد می‌کند. از نگاه وی، برهان‌های حرکت و آثار در اجسام تنها به اثبات یک مبدأ مجرد کلی می‌انجامند و قادر به اثبات کثرت مُثُل برای هر نوع نیستند. همچنین در برهان معرفت‌شناختی، مسئلهٔ وحدت صورت عقلی با کثرت مسیرهای سلوک افراد ناسازگار می‌نماید.با روش تحلیلی-تطبیقی، این تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه نقدهای مذکور ضعف‌هایی در صورتبندی برخی ادله آشکار می‌سازند، اما هستهٔ اصلی نظریه با بازخوانی در پرتو اصول حکمت متعالیه—به ویژه تشکیک وجود و وحدت در عین کثرت—قابل دفاع است. در نتیجه، نقدهای جوادی‌آملی نه ردِّ کلیت نظریه، بلکه تصحیحی درون‌ماندگار بوده و انسجام درونی و پویایی دستگاه فلسفی صدرایی را بیش‌تر نمایان می‌سازد. https://hikmat.isramags.ir/article_237897_0133330dbc34f1b6b409514ef512dc0f.pdf