پژوهشگاه علوم وحیانی معارج فصلنامه حکمت اسرا 2383-2916 17 4 2025 12 22 The Philosophical Possibility of the Genesis of Artificial Intelligence in the Light of Cartesian–Hobbesian Thought امکان فلسفی تکوین هوش مصنوعی در پرتو ایده های هابزی-دکارتی 145 178 237229 10.22034/hi.2025.554532.2133 FA محمد حسین وفائیان استادیار گروه مطالعات علم و فناوری دانشگاه امیرکبیر 0009-0005-5881-5258 Journal Article 2025 10 20 Artificial intelligence and, consequently, cognitive science became possible in the mid-twentieth century, based on the fundamental idea of “cognition as computation.” However, artificial intelligence did not introduce a new idea into this understanding of cognition, and in fact, it was based on the ideas of philosophers before it, from the Greeks to Leibniz, that made such an understanding possible and meaningful. In this direction, Descartes and Hobbes are two of the most influential philosophers in the possibility and establishment of artificial intelligence, and this essay seeks to analyze and reveal this influence by analyzing the views of these two philosophers, while discovering their points of commonality and difference. The outcome of this research is to highlight two turns on the part of Descartes and Hobbes. On the part of Descartes, “soul” was reduced to “mind,” and also a new interpretation of the Platonic “idea,” that is, the consideration of the exemplary idea as conceptual and abstract ideas that pave the way for the transformation of substance into function, was very influential. On the other hand, in light of the specific approach of his political philosophy and also his influence on the Stoics, cognition was reduced to “counting and arithmetic,” and on the other hand, the Cartesian mind also finds the possibility of being reduced to something material. هوش مصنوعی و به تبع آن علم شناختی در نیمه قرن بیستم، بر محور ایدۀ بنیادین «شناخت به مثابه محاسبه» ممکن گردید. اما هوش مصنوعی در این تلقی از شناخت، ایده‌ای جدید در نیانداخته بود و در واقع به پشتوانۀ ایده‌های فیلسوفان پیش از خود، از یونانیان تا لایب‌نیتس بود که چنین تلقی، ممکن و معنادار می‌شد. در این مسیر، دکارت و هابز دو تن از فیلسوفان بسیار موثر در امکان و تاسیس هوش مصنوعی هستند و این جستار درصدد است تا با تحلیل دیدگاه‌های این دو فیلسوف، در ضمن کشف نقاط اشتراک و افتراقشان، این تاثیر را واکاوی و آشکار سازد. ره‌آورد این پژوهش، برجسته‌سازی دو چرخش در جانب دکارت و همچنین هابز است. در جانب دکارت، «نفس» به «ذهن» تقلیل یافته و همچنین برداشتی جدید از «ایده» افلاطونی، یعنی تلقی ایده مثالی به ایده‌هایی مفهومی و انتزاعی که زمینه‌ساز تبدیل جوهر به تابع است، بسیار تاثیرگذار بود. در جانب هابز نیز، در پرتو رویکرد خاص فلسفۀ سیاسی او و همچنین تاثیرپذیرفتش از رواقیان، شناخت به «شمردن و حساب» تقلیل یافت و از سویی، ذهن دکارتی نیز امکان تقلیل به امری مادی پیدا می‌کند. مجموع این چند چرخش نزد این دو فیلسوف همراه با دیگر تلاش‌ها در تاریخ فلسفه و منطق، امکان فلسفیِ هوش مصنوعی را چندسدۀ بعد فراهم می‌آورد، امکانی که بدون ایده‌های دکارتی و هابزی، ممکن نمی‌شد.

https://hikmat.isramags.ir/article_237229_d74c2235af96b714c02ee2fb8f625452.pdf