تحلیل متناقض نمایِ " ثبوت عقول مجرده درصقع ربوبی در عین اثبات ماهیت برای عقول"، از منظر صدرالمتالهین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران، رشته فلسفه و کلام اسلامی

2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

بنابر قاعدۀ ترکّب هر ممکنی از وجود و ماهیت، ماهیت به معنای منطقی خود یا همان "حدّ الشیء"، برای تمامی ماسوی الله که ممکن هستند ثابت است. همچنین برهان های اثبات توحید واجب الوجود نیز، غیر از واجب الوجود واحد را متّصف به امکان ذاتی می نمایند. با این حال و طبق تصریحات صدرالمتالهین، جایگاه عقول مجرّده در صقع ربوبی بوده که طبق اذعان ایشان، مقام «أمر» و خلوّ از امکانات ماهوی است. مسالۀ اصلی این پژوهش، تبیین دقیق این تناقض ظاهری بوده که بر اساس شیوۀ تحلیلی – توصیفی و در ضمن اشاره به کلماتی از صدرالمتالهین در اثبات و نفی ماهیت از مفارقات نوریه صورت می پذیرد. پس از تبیین تناقض ظاهری، سعی بر بیان رهیافتی برای جمع بین اثبات و نفی ماهیت از عقول مجرده می شود که همانا پیشنهاد معنایی متفاوت از ماهیت منطقی بوده که أعمّ از آن نیز می باشد. معنا مذکور "مطلق تعیّن وجودی" است که با استفاده از آن، مواضع اثبات و نفی ماهیت از عقول توجیه و تبیین می گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Paradoxical analysis of "abstract intellect prove in the deist Saq along with confirmation of innate nature for intelects” from Mulla Sadra point of view

چکیده [English]

Based on the rule of everything "composed of the possible existence and nature", nature in its logical meaning or "thing boundary" is constant for all the creatures whom are possible except the God himself. Arguments to prove the unity of the self-existent or God depends on the nature of self-existent that presence of material-self unit described as natural as possible. In the other hand and according to the stipulation of Sabzevari and Mulla Sadra, abstract intellects placed in deist and divine Saq that certainly had the authority and best of organisms from essential amenities. The main purpose of this study is detailed explanation of this apparent paradox through analytical- descriptive methods, and pointing to the words of Sadra and Sabzevari in proof and deny the nature of paradoxes of halo lights. Finally, using the words of these two wise about other positions, Approach to congregate the proof and the negation of the essence of the intellects, which is expression of different meaning for proposed sense of rational nature, which is also parts of it too. It is the mentioned meaning of "absolute determination of existence" that it use in position for prove or deny the nature of intellects are explained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deist (Divine) Saq
  • abstract intellects
  • nature
  • Mulla Sadra