بررسی نقش فاعلیت نفس در فرایند ادراک از نظر صدرالمتالهین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری فلسفه اسلامی از دانشگاه باقر العلوم (ع)

چکیده

صدرالمتألّهین بر خلاف پیشینیان خود، نقش قوۀ ادراکی را از انفعال، به سمت فاعلیت سوق داد. از نظر وی نفس در ادراک‌های حسی و خیالی شبیه فاعل مخترع است که به ایجاد صورت‌های ادراکی در فضای نفس می‌پردازد. لازمۀ سخن صدرا این است که علم نیز از مدار ماهیت خارج شده و امری وجودی گردد؛ چون جعل فقط به وجود تعلق می‌گیرد. با این حال، فاعلیت نفس نسبت به صورت‌هایی که واجد آن‌ها نیست، به مشکلاتی مثل نقض قاعدۀ «معطی شیء باید واجد آن باشد» روبه‌رو می‌شود که این مشکل با دخالت موجود مفارق، قابل حل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of the Causal role of the Soul in the Process of Perception, From Mulla Sadra’s Standpoint

نویسنده [English]

  • Reza Ghasemian
چکیده [English]

  In contrast to his predecessors, who considered a passive role for the perceptive power, Mulla Sadra moved towards considering a causal role for it. From his perspective, the soul is like an inventor while having sensual and fantastic perceptions, which makes perceptive figures in the domain of the soul. The prerequisite for Mulla Sadra’s assertion is for knowledge to be taken out of the essential realm and to be transformed into an existential issue, because making a cause upon an effect is particular to existence. Still, believing in the causality of the soul regarding the forms that it does not possess, would lead to problems, such as the violation of the principle “The Giver of something must possess it”, which aresolvable by drawing upon the issue of non-material being.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • creator agent
  • causality of the soul
  • Perception
  • perceptive form