چگونگی اعیان ثابته در فنای ذاتی (بررسی مناظرۀ علامه طباطبایی و علامه طهرانی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

مناظرۀ علامه طباطبایی و علامه طهرانی در فنای ذاتی اعیان ثابته، از معدود مسائلی است که به نتیجۀ واحدی میان این دو بزرگوار نرسیده است. سؤال از اعیان و معدوم بودن آن‌ها از طرفی، و در عین حال، جنبۀ وجودی آن در حضرت علمیه به منظور آفرینش هستی کائنات، از طرف دیگر، فهم این مسأله را با مشکل روبه‌رو می‌کند.
با تحقیق در منابع معتنابهی که از پدر عرفان نظری و واضع اعیان ثابته رسیده و تأمل در آن‌ها می‌توان راه را برای حل این معضل هموار کرد. در ابتدا با نگاهی معرفت‌شناسانه می‌توان گفت که برداشت عرفی صوفیانه از فنا باعث این پندار شده که موجودات در عالم هستی می‌زیند تا در نهایت، فانی در حق تعالی شوند؛ اما در واقع، با توجه به نظریات ابن‌عربی، فنا بعد از اثبات وجود، سهو و غلط آشکار است و هر کسی که به نفس خود و هستی، بدون فنا و وجود بنگرد، حق تعالی را شناخته است.
از منظر هستی‌شناسی، فرق بین وجود عاریتی کَونی و وجود اصیل حقیقی و اعیان ثابته، می‌تواند به ما در حل درست مسأله، یاری رساند؛ به این صورت که آنچه به واقع متعلق نیستی قرار می‌گیرد، وجود متوهم است که همان احکام اعیان ثابته در لباس عاریتی وجود کونی است و خروج از این توهم، درک صحیح از هستی است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

on the Nature of Subsistents in the Annihilation in the Essence (A Study of AllamehTabatabaii’s Debate with AllamehTehrani)

نویسندگان [English]

  • mahdi sadafi 1
  • morteza hoseini 2
چکیده [English]

Faculty member, department of Islamic philosophy and theosophy, Ferdowsi University of Mashhad
The debate between Allameh Tabatabaii and Allameh Tehrani on the issue of the annihilation of the subsistents in the essence is one of the few debates that have not ended in their agreement on a single conclusion. The question of the subsistents being annihilated, on the one hand, and at the same time, their existential aspect in the omniscient presence for the creation of the universe, on the other, make it difficult to understand this issue. However, by searching through the numerous resources written by the father of the theoretical mysticism and the developer of the subsistents, and by pondering them, it will be possible to pave the way for solving this problem. Initially, and with an epistemological view one can say that a laic Sufi interpretation of the concept of annihilation has led to the belief that the creatures live in this world so that they would ultimately be annihilated in Allah Almighty; however, in reality, and considering the theories of bin Arabi, it is a mistake to think of annihilation after proving the existence, and anyone who looks at his own ego and being, without annihilation and existence, will have gained knowledge of Allah Almighty.
From an ontological perspective, the difference between the borrowed existential existence and the existence which is fundamentally real and the subsistents can assist us properly solve this problem. That is to say, what is, in fact, considered to belong to non-existence is the illusory existence, which is, the rules of the subsistents in the borrowed form of the existential existence and exiting this illusion would be the true understanding of the existence.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • subsistents
  • annihilation in the essence
  • bin Arabi
  • Allameh Tabatabaii
  • Allameh Tehrani