اصالت نور و تحقق تبعی ظلمت در اندیشۀ سهروردی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

شیخ اشراق در برخی آثار خود ـ علاوه بر نور ـ بر تحقق ظلمت در عالم خارج نیز تصریح نموده است. در نوشتار پیش رو ضمن اشاره به تلقّی سهروردى از نور و ظلمت، مقوله‌بندى اشراقی موجودات، تصریحات شیخ اشراق بر تحقّق تبعی ظلمت، پیشینۀ تفکّر وى و توجّه به معانی مختلف مفاهیم «اصیل» و «اعتباری»؛ نسبت بین نور و ظلمت در اندیشۀ شیخ اشراق و فرآیند تطبیق این دو بر مفاهیم وجود و ماهیت مورد تحلیل قرار گرفته است. در این راستا مشخّص گردیده که معنای نور در نزد سهروردی، أخصّ از معنای وجود در نزد ملّاصدرا است و به همین دلیل گاه از سوی صدرا و برخی شارحان وی نسبت تناقض‌گویی به سهروردی داده مى‌شود؛ امّا لحاظ معانی وجود و ماهیت در اصطلاحات شیخ احسائی و تطبیق آن بر نور و ظلمت سهروردی، تفسیر نوینی از «اصالت وجود» در پیش روی ما قرار مى‌دهد که در پرتو این نگرش، نظام فلسفی سهروردی، قدرى منسجم‌تر و پویاتر به نظر می‌رسد. در این تفسیر نور یا وجود «موجود بالذّات» و ظلمت یا ماهیت، «موجود بالتّبع» ـ و نه بالعرض ـ به شمار مى‌رود.                                                                                                                                      

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Originality of Light and the Consequential Realization of Darkness based on Suhrawardi’s Perspective

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Hedayat Afza
  • Abbass Sheikh Sho’aaii
چکیده [English]

In addition to the discussion of light, Suhrawardi has also made some statements about the realization of darkness in the outside world in some of his works. In the present paper, in addition to presenting Suhrawardi’s view of light and darkness, the illuminationist categorization of beings, the statements of Suhrawardi concerning the consequential realization of darkness, the background of his thought, an account of the different meanings of the concepts of “original” and “mentally posited”, the relationship between light and darkness based on Suhrawardi’s view, and the process of applying these two on the concepts of existence and essence will be analyzed. To this end, it has been clarified that what Suhrawardi means by light is a less general concept compared to what Mulla Sadra means by the term “existence” and this is why Suhrawardi has sometimes been accused, by Mulla Sadra and some of his commentators, of self-contradiction. However, by taking into account the concepts of existence and essence as utilized by Sheik Ahsaaii and applying them on the concepts of light and darkness, as put forth by Suhrawardi, one arrives at a novel interpretation of the “fundamental reality of existence” through which Suhrawardi’s philosophical school seems a bit more coherent and dynamic. Based on this latter interpretation, light or existence is considered to be “self-existent”, and darkness or essence “consequential being”, and not “accidental being”.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • light
  • darkness
  • existence
  • Essence
  • composition by way of annexation
  • consequential
  • accidental
  • Mulla Sadra
  • Sheik Ahsaaii