برهان تجربه دینی در اندیشه اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

رواج و اهمیت یافتن «برهان تجربهٴ دینی» در بحث «براهین اثبات وجود خدا» امری جدید و عمدتاً مربوط به فلسفهٴ دین مسیحی در نیمهٴ دوم قرن بیستم و متأثر از شرایط معرفتی و پیشینهٴ فرهنگی مغرب‌زمین است. این مقاله می‌کوشد با اشاره به بستر تاریخی طرح این نوع برهان در غرب، دیدگاه اسلامی را در خصوص آن، به‌ویژه با استناد به آرای علامه جوادی آملی، عرضه و ارزیابی کند. اعتماد و تأکید اندیشمندان مسلمان بر برهان‌های مابعدالطبیعی اثبات وجود خدا، به‌ویژه برهان وجوب و امکان، مانع از بسط و توسعهٴ بحث دربارهٴ سایر شیوه‌های ممکن اثبات وجود خدا از جمله برهان تجربهٴ دینی شده است، ولی در عین حال می‌توان مبانی لازم برای اظهار نظر در این‌باره و نیز براهین قابل مقایسه با برخی از تقریرهای برهان تجربهٴ دینی را در آثار ایشان یافت که در این مقاله به پاره‌ای از آنها اشاره شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Proof from Religious Experience in Islamic Thought

نویسنده [English]

  • Ali Shirwani
چکیده [English]

The widespread importance given to finding a “Proof from Religious Experience” for the existence of God is a new phenomenon pertaining to the “Christian” philosophy of religion of the second half of the twentieth century; and as such, this endeavour has been influenced by the intellectual and cultural ethos of Western civilisation. The article covers the historical context which led to such a proof and gives the Islamic response, in particular the opinions of ÝAllÁmah JawÁdÐ ÀmulÐ. The reliance of Muslim scholars on metaphysical proofs for the existence of God, in particular the Proof from Necessity and Possibility, has curtailed the development of all other possible methods and proofs, including the Proof rom Religious Experience. Nonetheless, it is possible to find the necessary bases and rationales within the corpus of the ÀyatullÁh’s writings that would allow for an informed response to the proof at hand as well as other proofs that are comparable to the different variants of the Proof from Religious Experience.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Proofs for the existence of God
  • religious experience
  • Proof from Religious Experience
  • JawÁdÐ ÀmulÐ
  • Philosophy of religion