معرفت حق بر مبنای حکمت متعالیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

برهان صدّیقین که بر پایهٴ امکان ماهوی و استحالهٴ دور و تسلسل شکل گرفته بود، پس از مرحوم بوعلی، در مکتب حکمت متعالیه ‌شکوفا شد و در آثار فلسفی و کلامی اثر فراوانی گذاشت.
گرچه حکیم سبزواری، تقریر صدرای شیرازی را خالی از اشکال نمی‌دیدند، اما نوآوری مرحوم علامه طباطبایی و حضرت آیة الله جوادی آملی در برهان مذکور‌، جایگاه این تقریر را در میان براهین اثبات وجود خدا مشخّص می‌سازد؛ چرا که برهان صدّیقین محکم‌ترین و شریف‌ترین برهان‌های توحیدی است و حدّ وسط آن غیر از واجب تعالی نیست.
‌تقریر اسدّ و اخصر علامه طباطبایی از این برهان، علاوه بر اثبات وجود، وحدت حقّهٴ حقیقیّه را نیز برای حضرت حق اثبات می‌کند و تنها با اعتماد به بطلان سفسطه نزدیک‌ترین راه را به سوی معرفت و اثبات خداوند متعال نشان می‌دهد. سخن از ‌تقریر برهانی است که نیاز به هیچ مقدّمه‌‌ای نداشته، می‌تواند اوّلین مسالهٴ فلسفی باشد. آنچه در تکمیل این ‌تقریر مهم است، این است که برای اثبات مبدأ تعالی، نیاز به هیچ یک از مبادی تصدیقی نباشد و تنها به یک سلسله مبادی تصوّری بسنده شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Knowledge of Truth on the Basis of Transcendent Philosophy

نویسنده [English]

  • Sayyid Muhammad tabatabai
چکیده [English]

The ‘Argument of the Sincere’ (burhÁn-e ÒiddÐqÐn), which is subsequent to essential contingency and the impossibility of an infinite regression, following on the groundwork of Avicenna, found its full blossoming in the school of Transcendent Philosophy—leaving in the process an indelible imprint on philosophical and theological works to come. While it is true that MullÁ HÁdÐ SabzawÁrÐ did not see the MullÁ ÑadrÁ’s explication of this Argument to be without defect, it was the novelty and ingenuity of ÝAllÁmah ÓabÁÔabÁÞÐ and ÀyatullÁh JawÁdÐ ÀmulÐ that made the special place of this explication among the other arguments for the existence of God fully known. The Argument of the Sincere is one of the most definitive and sublime of tawÎÐdÐ proofs whose middle term is none other than the Necessary Existent Itself. ÝAllÁmah ÓabÁÔabÁÞÐ’s succinct and exact exposition of the Argument, simply by the invalidation of sophistry, not only proves the existence of God but also His absolutely true unicity. The Argument in question here needs no preliminaries and is truly the first principle of philosophy as such. What is of import in this particular explication of the Argument is the fact that it is does not need any presuppositions whatsoever and that it suffices itself with a small series of preconceptions and presential certainties.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Argument of the Sincere
  • essential contingency
  • circular argument
  • infinite regress
  • gradationality of existence
  • causality