داروهای روان‌نما و اعتبار معرفتی تجربه‌های عرفانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

پیدایی تجربه‌های (شبه) عرفانی در پی مصرف داروهای روان‌نما (توهم‌زا) یکی از مستندات مهم کسانی است که اعتبار معرفتی (حجیت) تجربه‌های عرفانی (مکاشفات عرفانی) را  نفی کرده و با تمسک به آن مدعی شده‌اند که تجربه‌های عرفانی همواره ممکن است برخاسته از حالات نابهنجار فیزیولوژیک صاحبان این گونه تجربه‌ها باشد و از این رو، این تجربه‌ها اعتباری ندارند و نمی‌توان واقع‌نمایی آن‌ها را تضمین کرد.
در این مقاله با بررسی ابعاد گوناگون مسأله نشان داده‌ایم که استدلال فوق، ناتمام است؛ چرا که اولاً مبتنی بر مسانخت تجربه‌های حاصل برای مصرف‌کنندگان مواد روان‌نما با تجربه‌های حاصل برای عارفان است و این امری است که شواهد ادعایی، قادر به اثبات آن نیست؛ ثانیاً این مسانخت،  در صورت اثبات، تنها میان آن‌ها و تجربه‌های عرفانی آفاقی است؛ ثالثاً تسری عدم اعتبار تجربه‌های شبه‌عرفانی حاصل از مصرف این مواد، به تجربه‌های عرفانی آفاقی، فاقد دلیل قابل قبول است؛ رابعاً دلیل قابل قبولی بر توهم بودن تجربه‌های شبه‌عرفانی ارائه نشده است. نقد اصل بی‌تفاوتی علّی استیس و توجه حکیمان مسلمان به امکان و وقوع ارتباط ادراکی با ساحت‌های باطنی هستی، از دیگر مباحثی است که این مقاله بدان پرداخته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Psychedelic Drugs and Epistemological Validity of Mystical Experiences

نویسنده [English]

  • Ali Shirvani
چکیده [English]

The emergence of mystical (quasi-mystical) experiences following the consumption of psychedelic drugs (hallucinogens) is one of those important proofs for their claimants to demolish epistemological validity of mystical experiences (mystical unveilings). By resorting to such deduction they try to claim that mystical experiences may always be aroused from abnormal physiological states of their experiencers, so they conclude that these experiences are not valid and cannot be confirmed that they manifest the reality.
This article aims at investigating different aspects of the argument so as to show that it is deeply flawed because firstly, this argument is based on the existence of cognation between the experiences achieved by psychedelic drug users and those achieved by mystics and this is the case which cannot be proved by alleged evidences; secondly, even in case that the cognation in question is proved, it will exist between the former and those mystical experiences of extrovertive kind; thirdly, considering the extrovertive mystical experiences as invalid due to considering them as congeneric with quasi-mystical experiences achieved by psychedelic drugs is not accepted; fourthly, there is no reason represented proving the invalidity of quasi-mystical experiences. It has also been discussed in this article the criticism on the principle of “causal indifference” by Stace and also the Muslim philosophers' consideration toward the possibility of occurrence of perceptual connections with esoteric issues.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mystical experience
  • psychedelic drugs
  • sources of knowledge
  • validity of intuition
  • religious experience
  • philosophy of mysticism