بررسی ارزشیابی ملاصدرا از براهین وجود خدا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

تحلیل و بررسی براهین وجود خدا، بخش مهمی از اهتمام و دلمشغولی صدرالمتالهین را در مباحث خداشناسی، به خود اختصاص داده است. ارزشیابی این برهان‌‌‌ها بر اساس ملاک‌‌‌های مختلف، از جمله تلاش‌‌‌های ستودنی او به شمار می‌‌‌رود که کمتر مورد توجه واقع شده است. در این مقاله، پس از اشاره به عناوین این برهان‌‌‌ها و بیان دسته‌‌‌بندی‌‌‌های مختلف صدرا از آن‌‌‌ها، ملاک‌‌‌های ارزشیابی برهان‌‌‌ها معرفی می‌‌‌شود. سپس، مهم‌‌‌ترین ملاک‌‌‌ها را ـ که ملاک‌‌‌های طرح‌‌‌شده در دانش منطق است و بر اساس آن‌‌‌ها برهان‌‌‌های وجود خدا به برهان «ان» و برهان «ان مطلق» و «دلیل» تقسیم می‌‌‌شود ـ تبیین کرده، مستندات آن‌‌‌ها را بیان خواهیم کرد؛ و آن‌‌‌گاه، نشان خواهیم داد که به لحاظ معیارهای منطقی، ارزش معرفتی برهان صدیقین و دیگر برهان‌‌‌های وجود خدا، تفاوتی ندارد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on Molla Sadra’s Evaluation of the Proofs of the Existence of God

نویسنده [English]

  • Sayyed Mohammad Entazam
چکیده [English]

Inspecting and analyzing the proofs of the existence of God comprises a significant portion of Sadr al Mote’allehin’s concerns and efforts in theological discussions. Evaluating these proofs based on different criteria is from among his praiseworthy efforts, which has also received less attention.  The present article will firstly point to the titles of these proofs and explain Molla sadra’s classification of them, and secondly will introduce the criteria of the evaluation of the proofs. Then, the most significant criteria, which are the ones proposed in the science of logic based on which the proofs of God’s existence are divided into the ‘’quiatic’’ proof, ‘’absolute quiatic’’ and ‘’evidence’’ proof, are explained and their documentations are mentioned. Afterwards, it will be indicated that regarding logical criteria, the cognitive (knowledge-related) value of the proof of the righteous is no different from that of the other proofs of God’s existence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: propteric proof
  • quiatic proof
  • quasi-quiatic proof
  • logical criterion
  • non-logical criterion
  • the proof of the righteous
  • phenomenon-centered proof